Ìtọ́sọ́nà Ìtọ́jú Ìlera fún Àwọn Ọmọdé - Bradford VTS

⚠️

Àwọn Ìtọ́sọ́nà Tí A Ṣe Àtúnṣe 2026:

Àwọn ìlànà ibà NICE NG143 tí a ṣe àtúnṣe pẹ̀lú ètò ìmọ́lẹ̀ ìrìnnà tí a túnṣe. Ìmọ̀ àrùn Kawasaki tí a ti mú sunwọ̀n síi (àtúnṣe NG143 2019). Àtúnṣe àwọn ìwọ̀n ìkún oxygen Bronchiolitis (NG9 August 2021). Àwọn ìlànà ibà tuntun tí a fọwọ́sowọ́pọ̀ pẹ̀lú BTS/NICE/SIGN (NG245 November 2024) pẹ̀lú àwọn àbá ìtọ́jú MART tẹ́lẹ̀.

👶

Itọsọna Ile-iwosan fun Awọn Omode

Ìmọ̀ ìṣègùn tó péye fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ GP - Bradford VTS Style

🍵

Ẹ̀kọ́ Tó Ń Rọrùn Láti Ṣe Tíì

Àwọn ègé tí a lè jẹjẹrẹ pípé fún ìsinmi kọfí rẹ

⏰

Fún Àwọn Akẹ́kọ̀ọ́ GP Àkókò Kúrú

Awọn itọsọna itọkasi iyara ati imọ pataki

🚩

Àsíá Pupa tí a fojú sí

Àwọn àmì pàtàkì àti ìgbà tí ó yẹ kí a ṣàníyàn hàn kedere

Ọjọ Imudojuiwọn: Oṣu Kẹsan 2026 | Itọsọna: NICE NG143 (2026), BTS/NICE/SIGN NG245 (Oṣù kọkànlá ọdún 2024)

📋 Àkótán Àkóso

🎯 Àwọn Àkójọ Ẹ̀kọ́

Ọ̀nà ìṣàyẹ̀wò ìlànà ABC + RED BURT
Eto ina opopona to dara fun iba laarin awọn ọmọ ọdun marun
Awọn ilana ati iwọn lilo oogun pajawiri
Awọn asia pupa fun aisan to lewu
Nẹtiwọọki aabo ati igba ti o yẹ ki a tọka si
Ìdánwò ìdàgbàsókè àti ìdàgbàsókè ọmọ déédé
Àyẹ̀wò ọmọ tuntun àti àyẹ̀wò NIPE
Awọn iṣeto ajesara ọmọde

📊 Àwọn Ìròyìn Kíákíá

Àwọn ọmọdé = 20% gbogbo àwọn ènìyàn UK
30% ni o maa n wa nigbagbogbo (≥4 ibewo/ọdun)
Oníṣègùn gbogbogbò máa ń tọ́jú àwọn ọmọ 400 sí 600 fún oṣù mẹ́fà
Àìsàn tó le jùlọ máa ń wáyé lábẹ́ ọdún márùn-ún
Ìmọ̀lára àwọn òbí sábà máa ń tọ́ - tẹ́tí sílẹ̀!
90% ti arun meningococcal waye labẹ ọdun marun
Ìrora ìfọ́mọdé máa ń ní ipa lórí 3% àwọn ọmọdé

🧭 Lilọ kiri ni kiakia

🇧🇷Ọmọ aláìsàn 👶Ọmọ Deede 🚦Imọlẹ opopona 🚨Awọn pajawiri 🦠àkóràn 🫁Awọn ipo Onibaje 🧠Development 🍼Arakunrin 🛡️Tọju aabo 💉Ajẹsara 🩺ilana 😴orun

📥 Àwọn ohun èlò àti ìgbàsílẹ̀

Awọn orisun pataki ati awọn ohun elo itọkasi iyara

ipa ọna: PAEDIATRICS

Awọn orisun Ayelujara:

🔗Àtẹ Ìdàgbàsókè RCPCH 🔗BNF fún àwọn ọmọdé 🔗Orílẹ̀-èdè Dúdú 0-18 🔗Awọn owo fun itọju akọkọ 🔗Wiwa Ọmọ Aláìsàn Lórí Ayélujára 🔗Àwọn Àtúnyẹ̀wò Ọmọ NHS

🧠 Awọn Bites Brainy: Ọgbọn Pataki fun Itọju Ọmọde

Àwọn òkúta iyebíye ọgbọ́n tí yóò sọ ọ́ di ògbóǹtarìgì onímọ̀ nípa ìtọ́jú ọmọdé

✅ Àwọn Òfin Wúrà

•Gbọ́ àwọn òbí: Wọ́n mọ ọmọ wọn dáadáa - èrò inú wọn sábà máa ń tọ́
•Awọn ọmọde le wọ inu omi ati bọsipọ: Iyẹn jẹ́ déédé. Ohun tí kìí ṣe déédé ni wíwọlé àti àìpadà bọ̀ sípò.
•Oúnjẹ àti omi: Beere nipa awọn aṣọ ìnu omi ti o tutu - aami pupa ti ko ba si ju wakati 12 lọ
•Ṣe o lodi si idanwo? Àwọn ọmọdé tí wọ́n ń ṣọ́ra, tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ kára ń tako ìdánwò - tí kò bá ṣe bẹ́ẹ̀, àmì pupa
•Ibaraẹnisọrọ: Bá ọmọ náà sọ̀rọ̀ àti òbí rẹ̀ - ìbánisọ̀rọ̀ tó bá ọjọ́ orí rẹ̀ mu máa ń mú ìgbẹ́kẹ̀lé dàgbà
⚠️
Àwọn ọmọdé máa ń yípadà kíákíá! Ojuami Pataki: Ìtọ́jú ọmọdé léwu nítorí pé àwọn ọmọdé lè wà ní ìlera ní àkókò kan kí wọ́n sì máa bàjẹ́ ní kíákíá lẹ́yìn náà (àti ní ìdàkejì).

Máa rántí nígbà gbogbo:
- •Pese imọran aabo ti o ṣe kedere ati ti o han gbangba
- •Kọ àwọn ìlànà sílẹ̀ tí ìwífún bá jẹ́ ohun tó díjú
- •Gbẹ́kẹ̀lé èrò inú rẹ
- •Wa ero miiran ti o ba ni idaniloju
- •Ronú nípa àwọn ohun tí òbí ń retí àti àníyàn wọn

Àwọn Ohun Èlò Ìrántí

ABC + RED BURT (Ìṣàyẹ̀wò Ọmọdé Tí Ó Ń Ṣàìsàn):

ABC: Ìkìlọ̀, Ẹ̀mí, Àwọ̀ | RED BURT: Ìdáhùnpadà, Ìfọwọ́kan ojú, Mímu omi, Ẹ̀mí mímu, Ìtọ̀, Ríru, Ìwọ̀n otútù

SOCRATES (Ìṣirò Ìrora):

Aaye, Ibẹrẹ, Iwa, Itankale, Awọn ajọṣepọ, Akoko ikẹkọ, Awọn okunfa ti o n mu sii, Lile

Àrùn Ọkàn Cyanotic 4 T's:

Ìlànà Ìlànà Fallot, Ìyípadà, Tricuspid Atresia, Truncus arteriosus

Ìdánwò NIPE:

Oju, Ọkàn, Ìbàdí, Ìgbẹ́ (àwọn akọ) - Àyẹ̀wò ara ọmọ tuntun àti ọmọ ọwọ́

🎯 Ìlànà Ṣíṣe Ìpinnu ní Ilé Ìwòsàn

Ọ̀nà Pupa, Amber, àti Green sí àwọn ìpinnu ìṣègùn ọmọdé

Ìmọ̀ pàtàkì láti ọ̀dọ̀ Dókítà Edward Snelson (Onímọ̀ràn Onímọ̀ràn fún Àwọn Ọmọdé): Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àìsàn ìgbà ọmọdé máa ń lágbára jù fún àwòrán láti jẹ́ èyí tó wúlò pátápátá. Kì í ṣe nípa iná ìrìnnà lọ́wọ́lọ́wọ́ nìkan ni, ó jẹ́ nípa bí iná ṣe ń yípadà àti ohun tí o máa ṣe pẹ̀lú ìwífún náà.

GÀwọn Àìsàn Àwọ̀ Ewé

Rọrùn láti ṣàkóso - Ṣíṣe ìpinnu kedere

• URTI onígbà díẹ̀ tí ó rọrùn láti tọ́jú
• Ìdúró tí ń ṣọ́ra
• Àwọn àwọ̀n ààbò tó yẹ
• Ìdánilójú fún àwọn òbí

RÀwọn Àìsàn Pupa

Rọrùn láti ṣàkóso - Pípé ìgbésẹ̀ pàtàkì ni a nílò

• Àwọn ẹ̀yà ara àrùn meningitis
• Fún ni ní benzylpenicillin
• Ọkọ̀ ambulansi 999
• Wíwọlé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀

AÀwọn Àìsàn Amber

Àwọn ìpinnu tó díjú - Ó nílò ìrònú tó jinlẹ̀

• Kì í ṣe ewéko rárá, kì í ṣe pupa rárá
• Ronú nípa ipa ọ̀nà àìsàn náà
• Awọn aṣayan iṣakoso pupọ
• Níbi tí ìṣòro bá wà

Àwọn Ohun Pàtàkì Tó Ń Fa Ìpinnu:

• Ìgbẹ́kẹ̀lé òbí: Ṣé wọ́n lè wá àtúnyẹ̀wò tó yẹ?
• Awọn ifiyesi aabo: Ǹjẹ́ àwọn ìṣòro ààbò ọmọ kankan wà?
• Àwọn ìlànà ìṣiṣẹ́ ara: Ṣe o nilo lati ṣe akọsilẹ ilọsiwaju (paapaa oṣuwọn ọkan)?
• Èrò kejì: Ṣé àyẹ̀wò oníṣègùn mìíràn yóò fi kún àǹfààní rẹ̀?
• Nẹtiwọki aabo: Fun awọn obi ni agbara lati ṣe awọn ayẹwo ti o lagbara ati ti nlọ lọwọ

Rántí: Àwọn ọmọdé máa ń yípadà kíákíá! Ìtọ́jú ọmọdé léwu nítorí pé àwọn ọmọdé lè wà ní ìlera ní àkókò kan kí wọ́n sì máa bàjẹ́ ní kíákíá lẹ́yìn náà (àti ní ìdàkejì). Máa fún wọn ní ìmọ̀ràn tó ṣe kedere nípa ààbò. Kọ ọ́ sílẹ̀ tí ìwífún náà bá díjú.

🍼 Àwọn ìlànà fún fífún ọmọ ní oúnjẹ

Awọn ilana ounjẹ pataki ati awọn iwọn didun fun idagbasoke ilera ọmọ ikoko

Ìlànà Pàtàkì: Bí àwọn ọmọ ọwọ́ ṣe ń dàgbà sí i, wọ́n máa ń tẹ̀síwájú nínú àwọn ìtọ́jú oúnjẹ tí a lè sọ tẹ́lẹ̀, wọ́n sì máa ń nà ara wọn fún ìgbà pípẹ́ ní alẹ́ láìsí pé wọ́n nílò oúnjẹ.

ori	Iwọn didun fun kikọ sii kọọkan	igbohunsafẹfẹ	awọn akọsilẹ
Awọn ọjọ diẹ akọkọ	1.5-3 oz (45-90ml)	Ni gbogbo wakati 2-3	Awọn ounjẹ kekere, loorekoore
O to osu mefa	4-5 oz (120-150ml)	Ni gbogbo wakati 3-4	Ṣíṣe àgbékalẹ̀ ìlànà
O to osu mefa	4-6 oz (120-180ml)	Ní oúnjẹ kọ̀ọ̀kan	Àpẹẹrẹ tí a lè sọtẹ́lẹ̀ síi
O to osu mefa	6-8 oz (180-230ml)	Awọn akoko 4-5 fun ọjọ kan	Ìyọnu ọmú lè bẹ̀rẹ̀

✅ Àwọn àmì ìjẹun tó péye:

• Àwọn aṣọ ìnu omi tó máa ń rọ̀ déédéé (ó kéré tán ìgbà mẹ́fà fún ọjọ́ kan lẹ́yìn ọjọ́ karùn-ún)
• Àfikún ìwọ̀n ara tó dúró ṣinṣin
• Àkóónú láàrín àwọn ìfikún
• Ìkìlọ̀ àti ìṣiṣẹ́ nígbà tí o bá jí
• Àwọ̀ ara àti ìrísí tó dára

🚩 Àsíá Pupa - Àwọn Ìṣòro fún Oúnjẹ:

• Kò gbọdọ̀ wọ aṣọ ìnu omi fún wákàtí méjìlá ju ti tẹ́lẹ̀ lọ
• Oúnjẹ tí kò dára tàbí kíkọ̀ oúnjẹ
• Pípàdánù ìwọ̀n ara tó pọ̀ jù (>10% ìwọ̀n ìbí)
• Ó ní ìrẹ̀wẹ̀sì tàbí ó ṣòro láti jí
• Ìgbẹ́ gbuuru nigbagbogbo
• Àwọn àmì gbígbẹ omi

Àwọn Ìbéèrè Pàtàkì Nípa Ìtàn:

• "Báwo ni oúnjẹ ṣe ń lọ?" - Ṣí ìbéèrè sílẹ̀ ní àkọ́kọ́
• "Elo melo ni wọn n mu?" - Awọn iwọn kan pato
• "Ìgbà mélòó ni wọ́n ń jẹun nígbà tí wọ́n bá ń jẹun?" - Àpẹẹrẹ ìgbà gbogbo
• "Ìgbà wo ni wọ́n fi aṣọ ìnu omi tutu sí i kẹ́yìn?" - Ipò omi
• "Ṣé ìgbẹ́ tàbí fífún oúnjẹ lókun ni èyí?" - Ìdádúró
• "Báwo ni wọ́n ṣe wà láàárín àwọn oúnjẹ?" - Ìtẹ́lọ́rùn

"Kò pọndandan kí o jẹ́ oníṣègùn ọmọdé kí o tó lè pèsè ìtọ́jú ọmọdé tó dára. Ohun tó o nílò ni láti mọ ìgbà tí o yẹ kí o ṣàníyàn, ìgbà tí o yẹ kí o tọ́jú, àti ìgbà tí o yẹ kí o tọ́ka sí. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọdé máa ń gbádùn pẹ̀lú àkókò, ìtọ́jú tó yẹ, àti ààbò tó yẹ. Gbẹ́kẹ̀lé ìdájọ́ rẹ, fetí sí àwọn òbí rẹ, má sì bẹ̀rù láti wá ìmọ̀ràn nígbà tí ó bá yẹ."

— Itọsọna Ile-iwosan Bradford VTS

👶 Ọmọdé Àṣà

Ìtọ́kasí fún ìdàgbàsókè, àjẹsára, àti àwọn ìlànà ìṣègùn

👶 Ọmọdé Àṣà

Oye idagbasoke deede, idagbasoke, ati ihuwasi

Ilana Koko:

Ìdàgbàsókè déédéé ní ìyàtọ̀ tó gbòòrò. Àfiyèsí lórí gbogbo ìlànà àti ipa ọ̀nà dípò ìdádúró díẹ̀. Àníyàn òbí máa ń ṣe pàtàkì nígbà gbogbo.

🧠 Ìṣàyẹ̀wò Ìdàgbàsókè àti Ìdàgbàsókè Ọmọdé

Idagbasoke deedee, abojuto idagbasoke, ati nigbati o yẹ ki o ṣàníyàn

Awọn iṣẹlẹ Ilọsiwaju

ori	Moto nla	Mọto ati Iran to dara	Ọ̀rọ̀ sísọ àti gbígbọ́	Àwùjọ àti Ti ara ẹni
6 ọsẹ	Ó gbé orí sókè fún ìgbà díẹ̀ nígbà tí ó bá farapa	Tẹ̀lé ojú/ohun tó mọ́lẹ̀	Àwọn Coos àti àwọn gọ́ọ̀gù	Ẹ̀rín àwùjọ
3 osu	Iṣakoso ori to dara nigbati o ba dimu	Ó di ariwo mú fún ìgbà díẹ̀ nígbà tí a bá gbé e sí ọwọ́	Ọ̀rọ̀ àsọdùn, ẹ̀rín	Ẹ̀rín àti igbe pẹ̀lú ayọ̀
6 osu	Ó jókòó pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn, ó ń yípo	A máa ń gbé àwọn nǹkan lọ́wọ́ láti ọwọ́ sí ọwọ́	Àwọn sílébù méjì (màmá, dádà - kò ní ìtumọ̀)	Ìmọ̀ àwọn àjèjì bẹ̀rẹ̀
9 osu	Ó jókòó láìsí àtìlẹ́yìn, ó ń rákò	Ìmú Pincer ń dàgbàsókè	Ó sọ pé ìyá/dádà ní ìtumọ̀	Ó ń fì ìgbì omi gbà-bye, ó ń ṣeré peek-a-boo
12 osu	Rìn pẹ̀lú ìtìlẹ́yìn (rírìn ìrìnàjò)	Di ọwọ́ pincer mú dáadáa	Àwọn ọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ (ọ̀rọ̀ 2-3)	Àwọn ojú ìwé láti pín ìfẹ́ sí
18 osu	Rìn lọ fúnra rẹ̀, ó sáré	Ilé ìṣọ́ bulọ́ọ̀kì mẹ́ta, àwọn àkọlé	Àwọn ọ̀rọ̀ 10-20, ó lóye àwọn àṣẹ tó rọrùn	Ere aami (o n fun ọmọlangidi ni ounjẹ)
2 years	Ó ń sáré dáadáa, ó ń gbá bọ́ọ̀lù, ó ń fò sókè	Ilé ìṣọ́ àwọn búlọ́ọ̀kì mẹ́fà, ìkọ̀wé yípo	Àwọn ọ̀rọ̀ 50+, àwọn gbólóhùn ọ̀rọ̀ méjì	Ìṣeré tó jọra, ìbínú àti ìbínú
3 years	Pedals tricycle, o duro lori ẹsẹ kan	Ó ń da àwọn ẹ̀dà rẹ̀ yípo, ó ń lo sísìsì	Àwọn gbólóhùn, béèrè ìbéèrè	Ere ẹgbẹ, ti a ti kọ ẹkọ ni ile igbọnsẹ

🚩 Àwọn Àmì Pupa fún Ìdádúró Ìdàgbàsókè:

Idagbasoke Mọto:

• Kò ní jókòó kí ó tó di oṣù méjìlá
• Kò rìn ní oṣù 18
• Pípàdánù àwọn ọgbọ́n tí a ti kọ́ tẹ́lẹ̀
• Àwọn àtúnṣe ìpìlẹ̀ tí ó dúró ṣinṣin
• Àìdọ́gba pàtàkì

Ọ̀rọ̀ àti Èdè:

• Kò sí ìsọ̀rọ̀ kí ó tó di oṣù méjìlá
• Kò sí ọ̀rọ̀ kankan lẹ́yìn oṣù 18
• Kò sí gbólóhùn ọ̀rọ̀ méjì fún ọdún méjì
• Àwọn àlejò kò gbọ́ ọ̀rọ̀ ní ọdún mẹ́ta
• Àìsípadà nínú ìmọ̀ èdè

📈 Ìṣàyẹ̀wò Ìdàgbàsókè:

Awọn ilana idagbasoke deede:

• Ìwúwo ìbí: A tun gba pada laarin ọjọ 10-14
• Awọn oṣu 0-3: 150-200g/ọ̀sẹ̀ kan
• Awọn oṣu 3-6: 100-150g/ọ̀sẹ̀ kan
• Awọn oṣu 6-12: 70-90g/ọ̀sẹ̀ kan
• Ọdun 1-2: 2-3kg/ọdún
• 2-ìgbà ọmọdé: 2kg/ọdún

Ìdàgbàsókè tí ń yípadà:

Ìtumọ̀: Ìdínkù àwọn àlàfo 2 centile lórí àwọn àlàfo 2 tí wọ́n ní ìwọ̀n lórí àtẹ ìdàgbàsókè WHO

🔍 Àyẹ̀wò ọmọ tuntun

Àmì Ẹ̀jẹ̀ Ọmọ Ìbí (Guthrie):

• Ọjọ́ 5-8 ti ìgbésí ayé
• PKU (phenylketonuria)
• Hypothyroidism tí a bí mọ́ ọn
• Ìfàìmọ̀-ara-ẹni ...
• Àrùn Sickle cell
• MCADD (àìlera ìṣiṣẹ́ ara)

Ṣiṣayẹwo igbọran:

• Láàárín ọ̀sẹ̀ díẹ̀ àkọ́kọ́
• Àwọn ìtújáde otoacoustic aládàáṣe (AOAE)
• Ìdáhùn ọpọlọ ìgbọ́ràn aládàáṣe (AABR)
• Tọ́ka sí ìdáhùn tí kò bá ṣe kedere tí ó bá ṣe kedere

Ìdánwò NIPE:

• Láàárín wákàtí 72 lẹ́yìn ìbí ọmọ
• Ojú (àrùn ojú, àtúnṣe pupa)
• Ọkàn (kùn, ìlù)
• Ìbàdí (àìlera ìdàgbàsókè)
• Àwọn ìgò (tí kò sí ní òkè)

🧠 Ìdàgbàsókè Ẹ̀dùn-ọkàn àti ti Ọpọlọ

ori	Iwa deede	Awọn ifiyesi wọpọ	Nigbati Lati Dààmú
0-6 osu	Ẹkún máa ń pọ̀ sí i ní ọ̀sẹ̀ mẹ́fà, ó sì máa ń parẹ́ ní oṣù mẹ́ta sí mẹ́rin	Colic, awọn ilana oorun	Kò sí ẹ̀rín músẹ́ láàárín àwùjọ ní ọ̀sẹ̀ mẹ́jọ
6-12 osu	Àníyàn àjèjì, àníyàn ìyàsọ́tọ̀	Ìfàsẹ́yìn oorun, àwọn ìṣòro oúnjẹ	Kò sí ìsọ̀rọ̀ kí ó tó di oṣù méjìlá
1-2 years	Ìfẹ́ ọkàn, àìbáradé, ìṣeré aláfiwé	Ìkọ́ni ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀, ìwà	Ko si ọrọ kan ṣaaju oṣu 18
2-5 years	Ere ironu, awọn ibeere, ati awọn ibẹru	Ìwà, ìṣòro oorun	Kò gbọdọ̀ ṣeré bíi pé ó ti di ẹni tí a kò lè ṣeré fún ọdún mẹ́ta

💉 Ètò Àjẹsára UK 2026

Ètò àjẹsára ọmọdé ní UK lọ́wọ́lọ́wọ́

Iṣeto akọkọ:

ori	Awọn oogun	Àwọn Àrùn Tí A Dáàbòbò Lòdì sí
8 ọsẹ	6-nínú-1 (DTaP/IPV/Hib/HepB) Pneumococcal (PCV13) rotavirus Awọn ọkunrinB	Àrùn inú, àrùn tetanus, àrùn pertussis, polio, Hib, àrùn hepatitis B, àrùn pneumococcal, rotavirus, meningococcal B
12 ọsẹ	6-in-1 (iwọn lilo keji) Rotavirus (iwọn lilo keji)	Bi loke
16 ọsẹ	6-in-1 (iwọn lilo kẹta) Pneumococcal (iwọn lilo keji) MenB (iwọn lilo keji)	Bi loke
1 odun	Hib/Àwọn ọkùnrin MMR Pneumococcal (iwọn lilo kẹta) MenB (iwọn lilo kẹta)	Hib, meningococcal C, measles, mumps, rubella, pneumococcal, meningococcal B
2-10 years	Ibà gágá (lọ́dọọdún)	Aarun igba akoko
Awọn ọdun 3 ọdun 4	4-nínú-1 (DTaP/IPV) MMR (iwọn lilo keji)	Àrùn gbọ̀n, àrùn tẹtántù, àrùn páítọ̀sì, polio, àrùn gbọ̀n, àrùn páítọ̀sì, rubella
Ọmọ ọdún 12-13 (àwọn ọmọbìnrin)	HPV (abere meji)	Eda eniyan papillomavirus
14 years	3-nínú-1 (Td/IPV) Àwọn AKÁYÌ	Tetanus, diphtheria, roparose, meningococcal ACWY

Ìṣàkóso àti Ààbò

Isakoso:

• Ṣàyẹ̀wò ìdánimọ̀ àti ìfọwọ́sí
• Itan iwaju (<1 ọdún)
• Iṣan Deltoid (ju ọdun kan lọ)
• Awọn aaye oriṣiriṣi fun awọn ajesara pupọ
• Ṣe àkọsílẹ̀ àwọn nọ́mbà ìpele
• Ṣàkíyèsí rẹ̀ fún ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún

Awọn idena:

• Àìlera àjẹsára tó le koko
• Ìṣẹ̀lẹ̀ líle tó ti ṣẹlẹ̀ tẹ́lẹ̀
• Àìsàn ibà líle koko
• Oyun (ajẹsara laaye)
• Ìṣègùn immunoglobulin tuntun (MMR)

Awọn iṣẹlẹ Aburu:

• Àwọn ìṣesí àdúgbò tí ó wọ́pọ̀
• Ibà, ìbínú
• Anafilasisi ti o ṣọwọn (1:1,000,000)
• Ṣe ìròyìn àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ pàtàkì sí MHRA
• Ṣe àwọn ohun èlò ìtúnṣe òkú tí a ti ṣetán

🩺 Awọn Ilana Itọju Ọmọde

Awọn ilana ati awọn wiwọn ti o wọpọ ninu awọn ọmọde

Àwọn Ìwọ̀n Ìdàgbàsókè:

• Ìwúwo: àwọn ìwọ̀n ẹ̀rọ itanna, ní ìhòhò tí ó bá ṣeé ṣe
• Gígùn: <2 ọdún tí ó dùbúlẹ̀, >2 ọdún tí ó dúró
• Àyíká orí: occipitofrontal tó tóbi jùlọ
• Ṣe àkọsílẹ̀ lórí àwọn àtẹ ìdàgbàsókè tó yẹ
• Ronú nípa ọjọ́ orí tí a ti ṣàtúnṣe tí ó bá jẹ́ pé kò tíì tó ọjọ́ orí
• Wa awọn centiles ti o kọja

Ìparun ẹ̀jẹ̀ ní àwọn ọmọdé:

• Lo oogun apakokoro (EMLA, Ametop)
• Àwọn ọ̀nà ìfàsẹ́yìn
• Ìdènà/ipo tó yẹ
• Ronú nípa abẹ́rẹ́ labalábá
• Fossa ìsàlẹ̀, ẹ̀yìn ọwọ́
• Ẹ̀bùn lẹ́yìn ìlànà

Àkójọ Ìtọ̀:

• Àkójọpọ̀ mímọ́ (a fẹ́ kí ó jẹ́ èyí tí a fẹ́)
• Àwọn pádì ìkójọ ìtọ̀
• Àpẹẹrẹ catheter (tí ó bá jẹ́ pàjáwìrì)
• Ìfẹ́ ọkàn tó ga jùlọ (amọ̀jọ̀gbọ́n)
• Yẹra fún àwọn àpẹẹrẹ àpò fún àṣà ìbílẹ̀
• Ṣe ilana laarin wakati mẹrin

🩺 Àwọn nǹkan ìṣègùn

Ìmọ̀ ìṣègùn tó ṣe pàtàkì tó o nílò

⏱️

Ìṣàyẹ̀wò Ẹnu Ọ̀nà Kejì Mẹ́wàá

Kí o tó fọwọ́ kan ọmọ náà, yára kíyèsí ohun mẹ́rin:

Ibaraenisepo pẹlu Ayika

Bere ara rẹ pe:

• Ṣé ọmọ náà ń ṣọ́ra, ó sì ń wo àyíká rẹ̀?

• Ṣé wọ́n ń tọ́pasẹ̀ ìṣíkiri tàbí wọ́n ń dá òbí mọ̀?

• Ṣé wọ́n ń ṣeré tàbí wọ́n ń kópa?

⚠️ Àwọn àsíá pupa: wíwo láìsí ìfarakanra, láìsí ìbáṣepọ̀, ó ṣòro láti jí

Ìgbòkègbodò àti Ohùn

Ọmọ deedee:

• Jíjókòó dúró ṣinṣin, àwọn ẹsẹ̀ àti ẹsẹ̀ tí ń gbéra

• Dídarí àwọn nǹkan ìṣeré

• Ohùn iṣan ara tó dára

⚠️ Àwọn àsíá pupa: rọ́pù, dùbúlẹ̀ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, rọ́pù nígbà tí a bá gbé e sókè, kò gbéra púpọ̀

Iṣẹ́ Ẹ̀mí

Wa fun:

• Tachypnea

• Ìṣòro ọrọ̀ ajé kékeré/àárín ojú ọjọ́

• Ìmú fífó, ìkùn

• Gbigbọn ori (awọn ọmọ ikoko)

⚠️ Èyíkéyìí nínú àwọn wọ̀nyí → ìṣòro èémí tó lè ṣẹlẹ̀

Àwọ̀ àti Ìyíkákiri

Wo ni:

• Àwọ̀ ara

• Ètè

• Àwọn ọwọ́ àti ẹsẹ̀

⚠️ Àwọn àsíá pupa: funfun, aláwọ̀ pupa, ìrísí cyano, ìrísí eérú

💡 Kókó pàtàkì: A lè ṣe àkíyèsí mẹ́rin wọ̀nyí láti gbogbo yàrá ní ìṣẹ́jú-àáyá kí ó sì fún ọ ní òye lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ nípa ipò ọmọ náà kí a tó ṣe àyẹ̀wò ara.

✅

Ọ̀nà tí a gbé kalẹ̀: ABC + RED BURT

Ọ̀nà ìṣètò ìgbésẹ̀ méjì tí ó rọrùn láti fi rí ọmọ tí ó ń ṣàìsàn ní ìtọ́jú àkọ́kọ́:

Ṣíṣàyẹ̀wò Ẹnu Ọ̀nà ABC (ìṣẹ́jú-àáyá 5)

Kí o tó ṣe àyẹ̀wò ọmọ náà, kíyèsí kíákíá:

Itaniji

Ipele ìmòye àti ohùn

⚠️ Ó ń sun oorun, ó ń rọ́, ó ṣòro láti jí

Breathing

Iṣẹ́ ẹ̀mí

⚠️ Ìrora ọkàn, ìró imú, ìró kíkùn, tachypnea

Awọ

Ìfàmọ́ra awọ ara àti ìfàmọ́ra atẹ́gùn

⚠️ Ó fẹ́lẹ́fẹ́lẹ́, ó ní àwọ̀, ó sì ní ìrísí

Ṣíṣàyẹ̀wò RED BURT

Ayẹwo ti a ṣeto ti o bo awọn agbegbe ile-iwosan pataki:

Ìdáhùn/Ìhùwàsí

Ṣé o nífẹ̀ẹ́ sí àwọn nǹkan ìṣeré, àyíká, àti sítósókọ́pù? Àwọn ọmọdé tí wọ́n ti yọ ara wọn kúrò nínú ìfẹ́ tàbí tí wọ́n ti yọ ara wọn kúrò nínú ìfẹ́ ń ṣàníyàn.

Eye kan

Ìfẹ́ sí ẹni tí a fẹ́ tàbí ẹni tí a kò rí. Fífi ojú tó dáa wo nǹkan jẹ́ ohun tó ń mú ọkàn balẹ̀.

mimu

Mimu mimu deedee? Àìmu mimu fun wakati mẹjọ si mejila jẹ́ ohun tó ń fa ìṣòro (pàápàá jùlọ àwọn ọmọ ọwọ́).

Breathing

Àwọn àmì ìṣòro èémí bíi ìṣòro ìdààmú tàbí ìfọ́ imú.

Ijade ito

Ṣé àwọn aṣọ ìnu omi ń rọ̀ tàbí ìtọ̀ ń jáde? Àwọn aṣọ ìnu omi gbígbẹ fún nǹkan bíi wákàtí méjìlá tàbí ìtọ̀ tí ó dínkù gidigidi jẹ́ ohun tó ń fa ìṣòro.

Rash

Pàápàá jùlọ, ìgbóná tí kò ní dúdú - ṣàyẹ̀wò pẹ̀lú àyẹ̀wò dígí.

Otutu

Ibà tàbí hypothermia - àwọn méjèèjì lè jẹ́ ohun tó ń fa àníyàn.

💎 Àwọn Píálì Ìṣègùn àti Àwọn Òfin Pàtàkì

Òfin ti Febrile Kẹta

Fún àsọtẹ́lẹ̀ ìfọ́mọ ibà ní ọjọ́ iwájú nínú ọmọ tí ó ti ní ọ̀kan:

1/3 Kò ní ní àìsàn ibà mọ́ lọ́jọ́ iwájú
1/3 Yoo ni iriri ikọlu iba kan diẹ sii
1/3 Ó máa ní ìṣòro pẹ̀lú àwọn àìsàn ọjọ́ iwájú.

Yẹra fún ẹ̀tanú wíwà nílẹ̀

Ìtumọ̀: Ìfẹ́ láti gbẹ́kẹ̀lé ìsọfúnni tó máa ń wá sí ọkàn nígbà tí a bá ń ṣe ìpinnu.

Nínú Ìtọ́jú Àwọn Ọmọdé: Bẹ́ẹ̀ni, ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọdé tí wọ́n ní ikọ́ ní àkóràn kòkòrò àrùn, wọ́n sì ń gbádùn ara wọn dáadáa. Ṣùgbọ́n má ṣe jẹ́ kí èyí bò ọ́ mọ́lẹ̀ - o wà níbẹ̀ láti ṣe àyẹ̀wò bí wọ́n ṣe rí àti bí wọ́n ṣe rí.

Àwọn ọmọdé máa ń yípadà kíákíá!

Kókó Pàtàkì: Ìtọ́jú àwọn ọmọdé léwu nítorí pé àwọn ọmọdé lè wà ní ìlera ní àkókò kan kí wọ́n sì padà di aláìlera ní kíákíá lẹ́yìn náà (àti ní ìdàkejì).

Máa rántí nígbà gbogbo: Fúnni ní ìmọ̀ràn tó ṣe kedere, tó ṣe kedere nípa ààbò. Kọ àwọn ìtọ́ni sílẹ̀ tí ìsọfúnni náà bá díjú.

Àwọn Ìṣirò Iṣẹ́ GP

• Àwọn ọmọdé jẹ́ ~20% gbogbo àwọn ènìyàn UK
• Iṣẹ́ ìṣègùn pọ̀ sí i ní 9% (2007-2014) láàárín ọdún márùn-ún tí kò tó
• ~25% àwọn aláìsàn tí kò tíì pé ọmọ ọdún 18 máa ń lọ sí GP lọ́dọọdún
• Oníṣègùn gbogbogbò máa ń tọ́jú àwọn ọmọ 400-600 fún oṣù mẹ́fà
• 30% àwọn ọmọdé ló máa ń wá sílé déédéé (≥4 ìbẹ̀wò/ọdún)

📋 Ìtàn àti Ìdánwò

Awọn Ilana pataki:

• Kọ́ ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ọmọ àti òbí
• Ìbánisọ̀rọ̀ tó bá ọjọ́ orí mu
• Ṣàkíyèsí kí o tó fọwọ́ kan
• Lo àwọn ọ̀nà ìfàsẹ́yìn ọkàn
• Fetí sí àwọn àníyàn òbí

Àwọn ìmọ̀ràn nípa gbígba ìtàn:

Awọn ibeere ṣiṣi:

• "Kí ló ń dà ọ́ láàmú?"
• "Báwo ni [orúkọ ọmọ náà] ṣe rí?"
• "Sọ fún mi nípa ìṣòro náà"

Àwọn Ìbéèrè Àsíá Pupa:

• "Ǹjẹ́ o ní ìṣòro símí?"
• "Ohunkóhun tí kò ní parẹ́?"
• "Eyikeyi ibaamu tabi awọn iyipo ti o n ṣe ẹlẹya?"
• "Jíjẹ àti mímu déédéé?"

🚦 Ètò ìmọ́lẹ̀ ìrìnnà tó dára

Fún ibà ní àwọn ọmọdé tí kò tíì pé ọmọ ọdún márùn-ún (NICE NG143 - Àtúnṣe 2026)

GEWÉ - Ewu Kekere

• Àwọ̀ ara, ètè àti ahọ́n déédé
• Ó máa ń dáhùn déédéé sí àwọn àmì àwùjọ
• Àkóónú/ẹ̀rín músẹ́
• Ó máa ń jí tàbí kí ó yára jí
• Ẹkún tó gbóná janjan/kì í sunkún
• Awọ ara àti ojú tó wọ́pọ̀
• Àwọn awọ ara tó ní omi tó ń tutù

Isakoso: Itọju ile pẹlu netiwọki aabo

AAMBER - Ewu Aarin

• Pípọ́n ara, ètè tàbí ahọ́n
• Àìdáhùn déédéé sí àwọn àmì àwùjọ
• Jíjí pẹ̀lú ìfúnni ní ìgba pípẹ́ nìkan
• Iṣẹ́ tí ó dínkù
• Ìfọ́n imú
• Tachypnoea (mimi ti o ju 50 lọ/iṣẹju ọjọ-ori oṣu 6-12, >mimi 40/iṣẹju ọjọ-ori > oṣu 12)
• Itẹlera atẹgun ≤95% ninu afẹfẹ
• Ìfọ́ nínú àyà
• Tachycardia (>160 lits/iṣẹju ọjọ-ori oṣu 6-12, >150 lits/iṣẹju ọjọ-ori oṣu 12-24, >140 lits/iṣẹju ọjọ-ori ọdun 2-5)
• CRT ≥3 ìṣẹ́jú-àáyá
• Àwọn awọ ara tó gbẹ
• Oúnjẹ tí kò dára fún àwọn ọmọ ọwọ́
• Ìtújáde ìtọ̀ dínkù
• Àwọn ohun ìjà
• Ọjọ́ orí oṣù 3-6, iwọ̀n otútù ≥39°C
• Ibà fún ọjọ́ ≥5
• Wíwú ẹ̀gbẹ́ tàbí oríkèé
• Kì í ṣe ohun tí ó ní ìwọ̀n/àìlo apá
• Ìṣùpọ̀ tuntun kan tí ó ju 2cm lọ

Ìṣàkóso: Pèsè ààbò tàbí kí o tọ́ka sí fún ìwádìí àwọn ọmọdé

RPupa - Ewu Giga

• Awọ ara, ètè tàbí ahọ́n funfun/tí ó ní àwọ̀/asán/aláwọ̀ búlúù
• Kò sí ìdáhùn sí àwọn àmì àwùjọ
• Ó dàbí ẹni tí kò ní àìsàn fún àwọn onímọ̀ nípa ìlera
• Kì í jí tàbí tí ó bá jí, kò dúró ṣinṣin.
• Ẹkún àìlera, ohùn gíga tàbí igbe tí ń bá a lọ déédéé
• Ìkùn kùn
• Tachypnea (> 60 èémí/ìṣẹ́jú kan)
• Fífà àyà díẹ̀ tàbí líle
• Àwọ̀ ara tó dínkù
• Ọjọ́ orí tí kò tó oṣù mẹ́ta, iwọ̀n otútù ≥38°C
• Ìrora tí kò ní ìfọ́
• Fontanelle tó ń wú sókè
• Ríru ọrùn líle
• Ipo warapa
• Àwọn àmì ọpọlọ tó ṣe pàtàkì
• Ìfàmọ́ra àfojúsùn
• Ìgbẹ́ tí ó ní àbàwọ́n ìbílẹ̀

Ìṣàkóso: Ìtọ́kasí kíákíá sí onímọ̀ nípa ìtọ́jú ọmọdé

🚨 Awọn pajawiri fun awọn ọmọde

Àrùn Meningitis àti Septicaemia▼

Awọn ẹya ara ẹrọ isẹgun:

• Ìrora tí kò ní dúdú (àmì pípẹ́)
• Ibà àti ìgbóná ara
• Orí fífó, ìfọ́tófófó
• Ríru ọrùn (ó lè má sí nínú àwọn ọmọ ọwọ́)
• Ìmọ̀lára tó yípadà
• Ebi
• Ìbínú, igbe kíkan
• Àwọn ọmọ ọwọ́ tó ń wú sókè (fontanelle)
• Ọwọ́ àti ẹsẹ̀ tútù
• Mimi iyara

Isakoso pajawiri:

1. Benzylpenicillin IM/IV lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ (má ṣe fi àkókò sílẹ̀ fún àwọn ìwádìí)
2. Pe ọkọ alaisan 999
3. Sọ fún ilé ìwòsàn tí ó ń gbàlejò
4. Ṣe atilẹyin fun ọna atẹgun, mimi, ati sisan ara
5. Àkọsílẹ̀ àkókò tí a fi ń lo oògùn aporó

Àwọn ìwọ̀n Benzylpenicillin:

ori	iwọn	Ipa ọna
<1 osù	300mg	IM/IV
1-11 osu	600mg	IM/IV
1-9 years	1.2g	IM/IV
Years10 ọdun	1.2g	IM/IV

Anafilasisi▼

Ayeye:

• Ìbẹ̀rẹ̀ àwọn àmì àrùn lójijì
• Ọ̀nà afẹ́fẹ́: wíwú ọ̀fun àti ahọ́n
• Ẹ̀mí mímí: ìmí gbígbóná, ìmí gbígbóná, àti ìmí gbígbóná
• Ìṣàn ẹ̀jẹ̀: tachycardia, hypotension, ìfọ́
• Àìlera: ìdàrúdàpọ̀, ìdààmú
• Ìfarahàn: urticaria, angioedema

Isakoso pajawiri:

1. Yọ ohun tí ó ń fa ìṣòro náà kúrò tí ó bá ṣeé ṣe
2. Pe fun iranlọwọ (999)
3. Adrenaline IM (itan anterolateral)
4. Atẹ́gùn tó ń ṣàn dáadáa
5. Bolus omi IV ti o ba jẹ pe o ni hypotensive
6. Ronú nípa ìwọ̀n adrenaline kejì lẹ́yìn ìṣẹ́jú márùn-ún

Àwọn Ìwọ̀n Adrenaline (1:1000):

ori	iwọn	Iwọn didun (1:1000)
<6 osu	Awọn microgram 150	0.15ml
6 osu-6 years	Awọn microgram 150	0.15ml
6-12 years	Awọn microgram 300	0.3ml
> Ọdun 12	Awọn microgram 500	0.5ml

Ìmúlé àti Ipò Àrùn Wàrà▼

Ipò Ìtumọ̀ Àrùn Àrùn:

Ìjákulẹ̀ tó pẹ́ ju ìṣẹ́jú márùn-ún lọ TABI ìwákúrù tó ń ṣẹlẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan láìsí ìwòsàn pátápátá láàrín àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ náà.

Isakoso pajawiri:

1. Rí i dájú pé ààbò wà, dáàbò bo ọ̀nà afẹ́fẹ́
2. Atẹ́gùn tó ń ṣàn dáadáa
3. Ṣe àyẹ̀wò glycogen nínú ẹ̀jẹ̀
4. Tí ìwárìrì bá ju ìṣẹ́jú márùn-ún lọ: Midazolam buccal tàbí Diazepam rectal
5. Pe 999 ti o ba kọkọ wa ni ijagba, tabi ti o ba pẹ, tabi ti ko ba si ni imularada
6. Ronú nípa lílo IV àti àwọn oògùn mìíràn tí ó ń dènà ìfọ́ ara.

Àwọn Ìwọ̀n Àìsàn Àrùn:

oògùn	Ọjọ́-orí/Ìwúwo	iwọn	Ipa ọna
Midazolam	1-5 years	5mg	Ẹnu
	5-10 years	7.5mg	Ẹnu
	10-18 years	10mg	Ẹnu
	Gbogbo ọjọ-ori	0.5mg/kg (o pọju 20mg)	IV
diazepam	Oṣù 1 - Ọdún 2	5mg	Onigbọwọ
	2-12 years	5-10mg	Onigbọwọ
	12-18 years	10-20mg	Onigbọwọ

Awọn pajawiri atẹgun▼

Àwọn Àmì Ẹ̀jẹ̀ Tó Líle:

• Kò le parí àwọn gbólóhùn
• Ìlù ọkàn >125/iṣẹju (>ọdún 5) tàbí >140/iṣẹju (ọdún 2-5)
• Ẹ̀mí mímí tí ó ju 30/iṣẹju lọ (>5 ọdun) tàbí tí ó ju 40/iṣẹju lọ (2-5 ọdun)
• Lilo awọn iṣan ẹya ẹrọ
• Ìṣàn òkè 33-50% tó dára jù tàbí tó ti sọ tẹ́lẹ̀

Ikọ-fèé tó lè pani lára:

• Àyà ìdákẹ́jẹ́ẹ́, cyanosis, àìṣiṣẹ́ èémí tó dára
• Ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn, àárẹ̀, ìdàrúdàpọ̀
• Ìṣàn òkè tó ga jùlọ <33% tàbí èyí tí a ti sọ tẹ́lẹ̀
• SpO2 <92%

Itọju Pajawiri:

1. Atẹ́gùn tó ń ṣàn dáadáa
2. Nebulizer Salbutamol 2.5-5mg
3. Prednisolone 1-2mg/kg (o pọju 40mg) PO
4. Tí ó bá le: Ipratropium 250 maikirogiramu ti a ti yọ kuro ninu ara
5. Ronú nípa IV salbutamol tàbí aminophylline
6. Pe fun iranlọwọ awọn agbalagba ni kutukutu

🦠 Àkóràn àwọn ọmọdé

Exanthemata tó wọ́pọ̀ tó wọ́pọ̀

Ipò	abeabo	Àpèjúwe ìrun kíkan	Awọn ẹya miiran	Awọn ilolu
Iwọn	10-14 ọjọ	Maculopapular, bẹ̀rẹ̀ lẹ́yìn etí, ó tàn kálẹ̀	Àwọn àmì Koplik, ikọ́, conjunctivitis, ibà	Pneumonia, encephalitis
Rubella	14-21 ọjọ	Pupapula pupa pupa, oju si ara	Lymphadenopathy, iba kekere	Àrùn ìbímọ rubella
Adie	10-21 ọjọ	Àwọn ohun ọ̀gbìn, àwọn irugbin, àwọn ìpele tó yàtọ̀ síra	Ibà, àìlera, ìyọ́nú	Atẹle kokoro arun
Arun Karun	4-20 ọjọ	Ẹ̀rẹ̀kẹ́ tí ó gbá, ìgbóná ara lórí àwọn ọwọ́ àti ẹsẹ̀	Ibà díẹ̀, orí fífó	Ìṣòro Aplastic nínú sẹ́ẹ̀lì àrùn inú ẹ̀jẹ̀
Roseola	5-15 ọjọ	Rósì-pinki maculopapular maculopapular lẹ́yìn tí ibà bá ti rọ̀	Ibà gíga fún ọjọ́ mẹ́ta sí mẹ́rin, lẹ́yìn náà ìgbóná ara	Ibalẹ ikọlu
Ọwọ́, Ẹsẹ̀ àti Ẹnu	3-7 ọjọ	Àwọn ìgbẹ́ ẹ̀jẹ̀ lórí àtẹ́lẹwọ́, àtẹ́lẹsẹ̀, àti ẹnu	Ibà, ọ̀fun ríro, àìsàn	Gbígbẹ, àrùn meningitis

Awọn akoran pato

Arun Kawasaki:

Àwọn ìlànà (ibà ≥ ọjọ́ márùn-ún pẹ̀lú ≥4 nínú):

• Abẹ́rẹ́ ìsopọ̀mọ́ra méjì-mẹ́ta
• Àwọn àyípadà inú mucosa
• Àwọn àyípadà ẹ̀gbẹ́ ẹ̀yìn
• Ìrora onírúkèrúdò
• Àrùn lymphadenopathy ọrùn

⚠️ Ewu ti aneurysms iṣan ọkan

Henoch-Schönlein Purpura:

• Ìrora purpuric tí ó lè tàn kálẹ̀ (ìdí, ẹsẹ̀)
• Àrùn Àrùn Arthritis (orúnkún, kókósẹ̀)
• Irora ikun, ìṣàn ẹ̀jẹ̀ inú
• Àrùn Nephritis (ìṣàn ẹ̀jẹ̀, proteinuria)

Ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ àti ìtọ̀ fún oṣù mẹ́fà

Ìfàmọ́ra kíndìnrín:

• Ni isunmọ 30-50% àwọn ọmọ tí wọ́n ní HSP ní ìpele kan nínú ìkọlù kíndìnrín
• Haematuria ± proteinuria jẹ́ àmì tó wọ́pọ̀ jùlọ
• Ọ̀pọ̀lọpọ̀ (>95%) ló máa ń yanjú láìsí ìtẹ̀síwájú ìgbà pípẹ́
• Síbẹ̀síbẹ̀, ~1% lè ní àrùn nephritis líle tó ń lọ sí àrùn kíndìnrín onígbà pípẹ́

🩺 Kí ló dé tí a fi ń ṣe àyẹ̀wò ìfúnpá ẹ̀jẹ̀?

• Ilowosi ninu kidinrin ninu HSP le fa haipatensonu gẹ́gẹ́ bí àmì àrùn nephritis tàbí àrùn nephrotic
• Ìfúnpọ̀ ẹ̀jẹ̀ fi hàn pé ó ní ìwúwo kíndìnrín tó ṣe pàtàkì tó sì yẹ kí a ṣe àyẹ̀wò kíákíá
• Àìsàn ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ sí i lè jẹ́ àmì àkọ́kọ́ tó fi hàn pé àrùn kíndìnrín le koko ju bí ó ti hàn ní àkọ́kọ́ lọ
• A gbọ́dọ̀ máa ṣàyẹ̀wò ìtọ̀ ẹ̀jẹ̀ àti amuaradagba ní gbogbo ọ̀sẹ̀ méjì sí mẹ́rin fún oṣù mẹ́fà.

Ìbà pupa

• Ìgbóná bíi ti páálí
• Ahọ́n síróbẹ́rì
• Ibà, ọ̀fun ríro
• Àwọ̀ ara yíká

Ìtọ́jú: Penicillin V ọjọ́ 10

🫁 Àwọn Àìsàn Àìsàn Tó Wọ́pọ̀

ikọ-▼

Àyẹ̀wò àìsàn (BTS/NICE/SIGN NG245 2024):

• Ìmí ẹ̀dùn tó ń jáde nígbà gbogbo, ikọ́, àìsí èémí
• Àwọn àmì àrùn náà burú síi ní alẹ́/òwúrọ̀ kùtùkùtù
• Àìlera, àwọn ohun tí ara ń fà, àti àkóràn kòkòrò àrùn
• Ìtàn ìdílé nípa àrùn ikọ́ ẹ̀gbẹ/àtọ̀gbẹ
• Ìdáhùn sí àwọn ẹ̀rọ ìfọ́mọ́ra

Ìṣàkóso (Àtúnṣe ní ọdún 2024):

1. Igbese 1: SABA gẹ́gẹ́ bí ó ṣe yẹ
2. Igbese 2: ICS tabi MART ti a lo ni iwọn kekere (Itọju Itọju ati Idena)
3. Igbese 3: MART tàbí ICS + LABA
4. Igbese 4: ICS iwọn lilo alabọde + LABA ± LTRA
5. Igbese 5: ICS iwọn lilo giga + awọn itọju afikun

Tuntun 2024: Ifihan iṣaaju ti itọju MART

Tẹ 1 Àtọgbẹ▼

Ifarahan

• Ìwúwo, ìwúwo, ìwúwo
• Pípàdánù ìwọ̀n ara, àárẹ̀
• Àkóràn tó ń ṣẹlẹ̀ lójoojúmọ́
• DKA: ìgbẹ́, gbígbẹ omi, mímí Kussmaul

okunfa:

• Àwọn àmì àrùn glycosu >11.1 mmol/L +
• Glukosi ààwẹ̀ >7.0 mmol/L
• HbA1c >48 mmol/mol (6.5%)
• Àwọn Ketones nínú ẹ̀jẹ̀/ìtọ̀

Ìṣàkóso Pajawiri ti DKA:

1. Ìtúnṣe omi ìṣàn IV (0.9% iyọ̀)
2. Ìfúnpọ̀ insulin (0.1 IU/kg/wakati)
3. Rírọ́pò pótásíọ́mù
4. Ṣe àyẹ̀wò glycoside, ketones, àti pH
5. Ìtọ́kasí kíákíá fún àwọn ọmọdé

Àrùn Bronchiolitis àti Croup▼

Tabili Ifiwera:

ẹya-ara	Bronchiolitis	Croup
ori	<2 ọdún (òṣù 2-6 tó ga jùlọ)	Oṣù mẹ́fà - ọdún mẹ́fà (òkè ọdún 1-2)
Ṣe	RSV (tí ó wọ́pọ̀ jùlọ), parainfluenza	Parainfluenza, RSV, rhinovirus
ojula	Àwọn ọ̀nà afẹ́fẹ́ kékeré (bronchioles)	Lílo ẹnu, ọ̀nà àti ìfọ́ iṣan
Ikọra	Dídúró, gbẹ	Gbígbóná, bí èdìdì
Stridor	nílé	Agbára ìmísí
Gigun	Ìmí ìtújáde tó dára	Kò sí ní gbogbo ìgbà
Voice	deede	Ẹlẹ́dẹ̀
Fever	Ipele kekere tabi ko si	Iba-kekere-kekere
Buru ju ni alẹ	Ko si apẹẹrẹ kan pato	Bẹ́ẹ̀ni, àwọn àmì àrùn náà burú sí i ní alẹ́

Ìtọ́jú Àrùn Bronchiolitis (NICE NG9 - Àtúnṣe ní ọdún 2021):

• Ìtọ́jú ìrànlọ́wọ́ (tó ṣe pàtàkì jùlọ)
• Rí i dájú pé oúnjẹ àti omi tó péye wà nínú rẹ̀
• Atẹ́gùn tí SpO2 bá kéré sí 92% (ààlà tí a ṣe àtúnṣe)
• Kò sí oògùn aporó àyàfi tí àkóràn bakitéríà kejì bá ṣẹlẹ̀
• Ko si awọn bronchodilators tabi awọn sitẹriodu nigbagbogbo

Ìṣàkóso Croup:

• Ìtọ́jú díẹ̀: ìtọ́jú ìtìlẹ́yìn, mímú èéfín sínú
• Díẹ̀díẹ̀/Líle: dexamethasone tí a fi ẹnu mu 0.15mg/kg
• Líle: adrenaline tí a ti yọ kúrò + dexamethasone
• Ile iwosan ti o ba wa ni isinmi, wahala atẹgun ti o lagbara

Ibanujẹ Febrile▼

Awọn Otito Imọ:

• Ọjọ́ orí oṣù mẹ́fà - ọdún márùn-ún, iwọ̀n otútù >38°C
• Nigbagbogbo gbogbo, <15 iṣẹju
• Rọrùn vs eka
• Ewu loorekoore 30%
• Ẹ̀kọ́ òbí ṣe pàtàkì

Rọrùn àti Àkópọ̀:

ẹya-ara	Simple	Complex
iye	Awọn iṣẹju 15	> Awọn iṣẹju 15
iru	Akopọ	Focus tàbí ọpọ
Igbagbogbo (wakati 24)	Ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣoṣo	Ó máa ń ṣẹlẹ̀ padà láàrín wákàtí mẹ́rìnlélógún
Àìtó lẹ́yìn-ictal	Rara	Le jẹ bayi

Ofin ti Febrile Kẹta:

• 1/3 Kò ní ní ìgbóná ara ibà mọ́
• 1/3 Yoo ni iriri ikọlu iba kan diẹ sii
• 1/3 Ó máa ní ìṣòro pẹ̀lú àwọn àìsàn ibà tó ń bọ̀

Isakoso ati imọran:

• Fi àwọn òbí lọ́kàn balẹ̀ - èyí sábà máa ń jẹ́ kí wọ́n máa dín ara wọn kù.
• Àkọ́kọ́ ìgbóná ara → gbà láti ṣe ìwádìí láti yọ àrùn meningitis kúrò
• Ìgbóná ara tó le koko → máa tọ́ka sí i nígbà gbogbo
• Paracetamol/ibuprofen fún ìtùnú ibà, A KÒ TI fihàn pé ó ń dènà ìtúnpadà.
• Kọ́ àwọn òbí: ipò ìlera, má ṣe dáwọ́ dúró, fún àkókò ìfagbára, pe 999 tí ó bá ju ìṣẹ́jú márùn-ún lọ.
• Ewu igba pipẹ ti warapa pọ si diẹ (~2-5% vs 1% ipilẹṣẹ)

🤱 Irora ikun ninu awọn ọmọde

🚨 Àsíá Pupa - Ìtọ́kasí Pákíá:

• Ìgbẹ́ tí ó ní àbàwọ́n ìbílẹ̀
• Àwọn àmì ìdènà ìfun
• Gbígbẹ omi gidigidi
• Àwọn àmì àrùn peritonitis
• Ibi tí a lè fi ọwọ́ fọ̀
• Ìrora/wíwú àwọn ọ̀pọlọ
• Ìrora tí kò ní ìfọ́

Àwọn Okùnfà Tó Pàtàkì fún Ọjọ́-orí

Awọn ọmọde (ọdun 0-2):

• Colic
• Ìdènà ìfun
• Ìdènà pyloric
• Hernia tí a fi sẹ́wọ̀n
• Ìyípo àwọn kókó ara
• UTI

Ile-iwe alakọbẹrẹ (ọdun 2-5):

• Àrùn inú ikùn tó ń fa àrùn fáírọ́ọ̀sì
• àìrígbẹyà
• UTI
• Àrùn Appendicitis (tó ṣọ̀wọ́n tí kò tó ọdún mẹ́ta)
• Ìdènà ìfun
• Àìsàn òtútù àyà

Ọjọ́-orí ilé-ẹ̀kọ́ (ọdún 5+):

• Àrùn Appendicitis
• Àrùn inú ikùn
• àìrígbẹyà
• UTI
• Irora inu iṣẹ ṣiṣe
• Àìsàn adenitis mesenteric

Intussusception

Awọn ẹya ara ẹrọ isẹgun:

• Ọjọ́ orí tó ga jùlọ fún oṣù mẹ́fà sí méjìdínlógún
• Ìrora ikùn tó le gan-an tí ó sì ń fa ìrora
• Ọmọdé fa orúnkún sí àyà
• Ìgbẹ́ (ó lè di àbàwọ́n ìgbẹ́)
• Ìgbẹ́ jeli pupa (àmì ìrọ̀lẹ́)
• Ìwọ̀n sọ́sèjì tí a lè fi ọwọ́ tẹ̀ (RUQ)
• Àìlera láàárín àwọn ìṣẹ̀lẹ̀

⚠️ Pajawiri - nilo itọsọna iṣẹ-abẹ ni kiakia

🏥 Àwọn Àìsàn Onígbà-pípẹ́

Awọn ipo igba pipẹ ti o nilo iṣakoso ti nlọ lọwọ

Cystic Fibrosis:

• Àrùn àyà tó ń ṣẹlẹ̀ lójoojúmọ́
• Àìníláárí láti gbèrú
• Steatorrhoea
• Àwọn polyps imú
• Ìtàn ìdílé

Àyẹ̀wò: Ìdánwò ìpara, ìdánwò ìran

Palsy ọpọlọ:

• Àìlera mọ́tò
• Ohùn/ìdúró tí kò dára
• Ìdádúró ìdàgbàsókè
• Awọn iṣoro ifunni
• Ìjákulẹ̀ (30%)

Ìṣàkóso: Ọ̀nà MDT

Arthritis Idiopathic ọmọde:

• Wíwú oríkèé ara ju ọ̀sẹ̀ mẹ́fà lọ
• Líle koko òwúrọ̀
• Àwọn ẹ̀yà ara ẹ̀rọ
• Àwọn ìṣòro ìdàgbàsókè
• Àwọn ìṣòro ojú

Ìtọ́kasí rheumatology kíákíá

🧬 Àwọn ipò ìbí àti ìbímọ

Àwọn àìsàn tí a rí láti ìbí tàbí pẹ̀lú ìpìlẹ̀ ìran

Down Syndrome:

• Àwọn ànímọ́ ojú tó ṣe pàtàkì
• Àìlera ọpọlọ
• Àbùkù ọkàn (40%)
• Àwọn àìlera GI
• Ewu ikolu ti o pọ si
• Awọn iṣoro tairodu

Arun inu ọkan ti a bibi:

• Cyanosis (arin tabi agbeegbe)
• Ìró ọkàn
• Awọn iṣoro ifunni
• Ko dara àdánù ere
• Àìsí èémí
• Ṣíṣe ẹgbẹ́

Awọn abawọn Tube Neural:

• Ẹ̀yìn ẹ̀yìn
• Ẹ̀jẹ̀ anencephaly
• Encephalocele
• Ó níí ṣe pẹ̀lú àìtó folate
• Ìdènà: àfikún folic acid

👶 Ìtọ́jú Ọmọ Ọjọ́ Abí

Ìtọ́jú àwọn ọmọ tuntun ní ọjọ́ 28 àkọ́kọ́ ìgbésí ayé wọn

Ọmọ tuntun deedee:

• Ìwọ̀n ìbí 2.5-4.5kg
• Gígùn 48-52cm
• Yíyí orí rẹ̀ ká 33-37cm
• Ìlù ọkàn 120-160/ìṣẹ́jú kan
• Ìwọ̀n èémí 30-60/ìṣẹ́jú kan
• Iwọn otutu 36.5-37.5°C

Jaundice ọmọ tuntun:

• Ìmọ̀ nípa ara: ọjọ́ 2-14
• Àrùn tó ń ṣe é: <wákàtí 24 tàbí > ọjọ́ 14
• Àwọn okùnfà: haemolysis, àkóràn, àti ìṣẹ̀dá ara
• Ìtọ́jú: ìtọ́jú fọ́tò, ìfàsẹ́yìn ìfàsẹ́yìn ẹ̀jẹ̀
• Ṣe àyẹ̀wò ìpele bilirubin

🩺 Ìtọ́jú Oníṣègùn Àrùn Jíjẹun: Jaundice > Ọjọ́ 14 (Jíjẹun Jíjẹ́un Pípẹ́)

Àrùn jaundice tó pẹ́ tó = ju ọjọ́ mẹ́rìnlá lọ ní àwọn ọmọ tí wọ́n wà ní ìpele ìbímọ, tó ju ọjọ́ mọ́kànlélógún lọ ní ìpele ìbímọ. Ó máa ń gba ìwádìí nígbà gbogbo.

• Awọn iwadii ila akọkọ: Pipin bilirubin (lapapọ + ti a so pọ), TFT, FBC + fíìmù ẹ̀jẹ̀, LFT, iboju G6PD (ti o ba wa ninu ewu), iṣelọpọ ito (MSU tabi mimu mimọ)
• ⚠️ Àmì pupa - ìgbẹ́ funfun/àwọ̀ pupa + ìtọ̀ dúdú: Ẹni tí a fura sí àìsàn biliary atresia → Ìtọ́sọ́nà kíákíá fún àwọn ọmọdé ní ọjọ́ kan náà. Ìtọ́jú pajawiri iṣẹ́-abẹ tí a kò bá tọ́jú kí ó tó di ọjọ́ ọgọ́ta.
• Àjọpọ̀ hyperbilirubinaemia (bilirubin ti a so pọ ju 20% ti apapọ, tabi >25 micromol/L): Nigbagbogbo aisan → itọkasi pajawiri fun awọn ọmọde
• Àìsí ìsopọ̀mọ́ra hyperbilirubinaemia: Ó ṣeé ṣe kí ó jẹ́ jaundice ti ara tàbí ti wàrà ọmú, ṣùgbọ́n ó tún nílò ìwádìí láti yọ hypothyroidism àti haemolysis kúrò
• Jaundice wara ọmu: Má ṣe gbani nímọ̀ràn láti dá fífọ́mọ ọmú dúró àyàfi tí onímọ̀ nípa ìlera bá pàṣẹ fún ọ.
• Hypothyroidism ti ara ẹni: Ó yẹ kí a ti ṣàwárí rẹ̀ lórí àbàwọ́n ẹ̀jẹ̀ ọmọ tuntun - tún ṣàyẹ̀wò tí a kò bá ṣe é tàbí tí a kò bá gba àbájáde náà
• Tun ṣayẹwo: Kíkún ìwọ̀n ara tó? Kí o jẹun dáadáa? Àwọ̀ ìtọ̀ àti ìgbẹ́ (béèrè lọ́wọ́ òbí rẹ láti ya fọ́tò àwọn aṣọ ìnu)

Sepsis ọmọ ikoko:

• Oúnjẹ tí kò dára, àìlera oúnjẹ
• Aisedeede iwọn otutu
• Ìdààmú èémí
• Ìfọ́ ọkàn, bradycardia
• Àìsàn hypoglycemia
• Ìtọ́jú aporó kíákíá

🫘 Àwọn Ìṣòro Ifun

Awọn ipo inu ikun ninu awọn ọmọde

Aisan aisan:

• Ìgbẹ́ gbuuru ± ìgbẹ́
• Ṣe àyẹ̀wò gbígbẹ omi
• Ìtọ́jú ìtún-omi ara láti ẹnu
• Tẹ̀síwájú láti máa jẹ oúnjẹ déédéé
• Yẹra fún àwọn ohun tí ó lè dènà ìgbẹ́ gbuuru
• Àwọn probiotics lè ran lọ́wọ́

àìrígbẹyà:

• <3 ìgbẹ́ ní ọ̀sẹ̀ kan
• Ìgbẹ́ líle tó ń roni lára
• Ìmọ̀ràn nípa oúnjẹ
• Laxatives: movicol, lactulose
• Àwọn ìṣòro ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀
• Yọ àwọn ohun tí ó ń fa àdánidá kúrò

💊 Àwọn ìwọ̀n ìdènà

Pẹ̀tẹ́lẹ̀ Ìtọ́jú Ọmọdé Movicol (Macrogol 3350):

• A ko ṣeduro fun labẹ ọdun meji
• Ìjákulẹ̀:
- – Ọdún 2–5: Tó bá jẹ́ pé wọ́n ní àpò mẹ́rin lóòjọ́, wọ́n máa ń pọ̀ sí i nípa àpò méjì lóòjọ́ ní gbogbo ọjọ́ méjì (tó bá jẹ́ mẹ́rin lóòjọ́), wọ́n sì máa ń pọ̀ sí i ju ọjọ́ méje lọ.
- – Ọdún 5–12: tó àwọn àpò 8 fún ọjọ́ kan (tó pọ̀ jù), tó ju ọjọ́ méje lọ
- – Ọmọ ọdún 12+: Àwọn àpò ìtọ́jú àgbàlagbà Movicol tó 8 fún ọjọ́ kan láàárín ọjọ́ mẹ́ta
• itọju:
- – Ọdún 2–5: ½ sí 1 sachet lójoojúmọ́, tí a ṣe àtúnṣe láti mú ìgbẹ́ rọ̀ 1–2 jáde ní ọjọ́ kan
- – Ọdún 5–12: Àwọn àpò 1–2 lójoojúmọ́, tí a túnṣe
- – Ọmọ ọdún 12+: Àwọn àpò Movicol àgbà méjì sí mẹ́rin lójoojúmọ́

Lactulose:

• Labẹ ọdun 1: 2.5 milimita lẹmeji lojumọ
• Ọdun 1-5: 2.5–10 milimita ni igba meji lojumọ
• Ọdun 5-10: 10 milimita lẹmeji lojumọ
• Ọdun 10+: 15 milimita lẹmeji lojumọ
• Ṣe àtúnṣe ìwọ̀n láti mú ìgbẹ́ rọ̀ 1–2 jáde fún ọjọ́ kan
• Ó máa ń gba ọjọ́ méjì sí mẹ́ta láti ṣiṣẹ́; ó máa ń kìlọ̀ fún àwọn òbí nípa ìwúwo ní àkọ́kọ́.

🦴 Awọn ipo egungun iṣan

Awọn rudurudu iṣan-ara ninu awọn ọmọde ati awọn ọdọ

Àìsàn Ìdàgbàsókè Ìbàdí (DDH):

• Àwọn okùnfà ewu: breech, ìtàn ìdílé
• Àwọn ìdánwò Barlow àti Ortolani
• Àwọn ìdìpọ̀ awọ ara tí kò ní ìbáramu
• Gbigbe ibadi ni opin
• Ìtọ́jú ní ìbẹ̀rẹ̀ ṣe pàtàkì
• Àyẹ̀wò Ultrasound

Àrùn Perthes (Legg-Calvé-Perthes):

• Àrùn necrosis ti orí femoral
• Ọjọ́ orí 4–10; àwọn ọmọkùnrin >> àwọn ọmọbìnrin (4:1)
• Ìbẹ̀rẹ̀ ìrora ìbàdí, ìrora ìbàdí, tàbí ìrora orúnkún tí a tọ́ka sí
• Rírọ láìrora, ìyípo inú àti ìfàsẹ́yìn ìdí
• X-ray: fífẹ̀, sclerosis, tàbí pípín orí femoral (ó lè jẹ́ déédé ní ìbẹ̀rẹ̀ — MRI lè jẹ́ kí ó ní ìmọ̀lára jù)
• Tọ́ka sí àwọn onímọ̀ nípa egungun; ìtọ́jú wà láti ìtọ́jú ara sí iṣẹ́-abẹ, ó sinmi lórí ọjọ́ orí àti bí ó ṣe le tó.
• Àsọtẹ́lẹ̀ dára jù fún àwọn ọmọdé kékeré (láìtó ọmọ ọdún mẹ́fà)

Àrùn Osgood-Schlatter:

• Ìfàmọ́ra apophysitis ti tubercle tibial
• Ọjọ́ orí ọmọ ọdún 10–15; àwọn ọ̀dọ́langba tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ dáadáa, pàápàá jùlọ nígbà tí wọ́n bá ń dàgbàsókè.
• Àwọn ọmọkùnrin ló sábà máa ń ní ipa lórí jù
• Ìrora, rírọ̀ àti wíwú tààrà lórí ikùn tibial (ní ìsàlẹ̀ orúnkún)
• Ó burú sí i pẹ̀lú ìgbòkègbodò (ṣísáré, fífó, kúnlẹ̀), ìsinmi sì tutù.
• X-ray le fihan pipin ti tubercle tibial (kii ṣe pataki nigbagbogbo)
• Ìtọ́jú: ìsinmi tó ní ìbátan, ìrora ara (NSAIDs), ìtọ́jú ara, yìnyín
• Ó sábà máa ń dín ara rẹ̀ kù; ó máa ń yanjú nígbà tí àwọn àwo ìdàgbàsókè bá ti sé
• Kò wọ́pọ̀ láti béèrè fún ìtọ́sọ́nà iṣẹ́-abẹ

SUFE (Ìpele Epiphysis ti o yọ kuro ni oke femoral):

• Ìyípadà orí femoral nípasẹ̀ àwo ìdàgbàsókè (fisi olu-ilu)
• Ọjọ́ orí ọmọ ọdún 10–16; àwọn ọkùnrin tó sanra jù sábà máa ń ní ipa lórí rẹ̀
• Ó ní ìdí, itan, tàbí irora orúnkún tí a tọ́ka sí — máa ṣe àyẹ̀wò ìbàdí nígbà gbogbo nínú ọmọ tí ó ní ìrora orúnkún
• Dídí; ìdí tí a gbé dì ní ìyípo òde
• Ìyípo inú ìdí tí ó ní ìdènà àti ìrora
• X-ray: AP + ìwò ẹ̀gbẹ́ ẹsẹ̀ ọ̀pọ̀lọ́ fi ìyípadà ẹ̀yìn/aarin epiphysis hàn ("ìrísí yìnyín tí ń jábọ́ láti inú konu")
• ⚠️ Má ṣe wúwo ara rẹ - ewu ti necrosis ti iṣan-ẹjẹ
• Ìtọ́kasí kíákíá nípa ẹ̀dọ̀fóró — a nílò àtúnṣe iṣẹ́-abẹ (pinni ni ibi kan)
• Ṣe àyẹ̀wò ìdí tí ó lòdì sí ìhà (ní ìwọ̀n méjì ní ~25%)

🧠 Àwọn Ipò Ìmọ̀-ara-ẹni

Awọn ailera ọpọlọ inu awọn ọmọde

Orififo ninu awọn ọmọde:

• Àkọ́kọ́: ìfúnpá, orí-ìfọ́,
• Atẹle: ICP ti o pọ si, àkóràn
• Àwọn àmì pupa: òwúrọ̀ kùtùkùtù, ìgbẹ́ gbuuru
• Àwọn àmì àrùn ọpọlọ
• Ìyípadà ìwà
• Ronú nípa àwòrán tí ó bá jẹ́ ọ̀ràn náà

🚩 Àwọn Àmì Orífófó Pupa (wo kíákíá):

• Jíjí láti oorun tàbí orí fífó ní òwúrọ̀ kùtùkùtù (ìṣòro ICP tó pọ̀ sí i)
• Àìlera tó ń burú sí i ní ọ̀sẹ̀ díẹ̀díẹ̀
• Ìgbẹ́ tí ó sopọ̀ mọ́ ọn (pàápàá jùlọ láìsí ríru)
• Orí fífó le burú sí i nípa ikọ́, sísín, àti títẹ̀.
• Àwọn àmì àrùn tàbí àmì àrùn tuntun (diplopia, ataxia, papilloedema)
• Ìyípadà ìwà tàbí ìwà
• Ọmọdé kékeré tàbí tí kò tíì pé ọmọ ọdún mẹ́ta (orí fífó àkọ́kọ́ ṣọ̀wọ́n ní ọjọ́ orí yìí)
• Ààrá ìró (ìbẹ̀rẹ̀ líle lójijì) → SAH títí tí a ó fi rí i pé ó yàtọ̀ sí èyí

Migraine ninu awọn ọmọde:

• Lọ́pọ̀ ìgbà, àwọn méjì-méjì (kì í ṣe gbogbo ìgbà ní ẹ̀gbẹ́ kan bíi ti àwọn àgbàlagbà)
• Didara ìlù, líle tó le díẹ̀ sí líle
• ríru / eebi ti o somọ, photophobia, phonophobia
• Àkókò tó máa ń kúrú ju ti àwọn àgbàlagbà lọ (wákàtí 2–48)
• Ìtọ́jú tó le koko: ibuprofen tàbí paracetamol, sinmi nínú yàrá tó dúdú tó dákẹ́ jẹ́ẹ́
• Àwọn Triptans tí wọ́n ní ìwé àṣẹ láti ọmọ ọdún méjìlá (imú sumatriptan láti ọmọ ọdún méjìlá)
• Tọ́ka sí i tí ó bá jẹ́ pé ó sábà máa ń ṣẹlẹ̀ (>4/oṣù), tí kò dáhùn sí ìtọ́jú, tàbí àwọn àmì tí kò wọ́pọ̀

Àrùn Wàrà nínú Àwọn Ọmọdé:

• Ìkórìíra tí a kò fi bẹ́ẹ̀ rí lójoojúmọ́
• Àwọn irú: focal, generalized, aisedeede, tonic-clonic
• Ọpọlọ EEG ati MRI gẹgẹbi apakan iṣẹ-ṣiṣe
• Ìtọ́kasí nípa ìmọ̀ nípa ọpọlọ àwọn ọmọdé
• Àwọn àrùn tó wọ́pọ̀: àìsàn ìtọ́jú ọmọdé, àrùn ìtọ́jú myoclonic ti àwọn ọmọdé, àrùn ìtọ́jú rolandic
• Ìmọ̀ràn SUDEP fún àwọn ìdílé
• Àwọn ìtumọ̀ ilé ìwé àti ìgbésí ayé (wìwẹ́, gígun kẹ̀kẹ́ àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ)

Àwọn ìkọlù mímú ẹ̀mí:

• Ọjọ́ orí oṣù mẹ́fà – ọdún mẹ́fà
• Ìrora, ìjákulẹ̀, àti ẹ̀rù ló fà á
• Irú Cyanotic: ọmọdé máa ń ké, lẹ́yìn náà ó máa ń mí ẹ̀mí, ó máa ń di àwọ̀ ewé, ó lè má mọ nǹkan fún ìgbà díẹ̀.
• Irú àrùn rọra: ọmọ náà á di aláwọ̀ funfun, ó máa ń pàdánù ohùn lẹ́yìn ìpalára kékeré lórí
• Ó ń dín ara rẹ̀ kù, ó ń yára padà bọ̀ sípò, kì í ṣe àrùn wárápá
• Fi àwọn òbí rẹ lọ́kàn balẹ̀; ṣàyẹ̀wò àìtó irin (ìtọ́jú irin dín ìkọlù cyanotic kù)
• Kò sí ìtọ́jú pàtó tí a nílò; yanjú láìròtẹ́lẹ̀

🧴 Ìmọ̀ nípa Ẹ̀dọ̀fóró fún Àwọn Ọmọdé

Awọn ipo awọ ara ti o wọpọ ninu awọn ọmọde

Àléfọ (Atopic Dermatitis):

• Awọ ara gbígbẹ, ara ń yọ, àti awọ ara tó wú
• Pínpín flexural
• Ti o ni nkan ṣe pẹlu ikọ-fèé, awọn aleji
• Àwọn ohun tí ń mú kí ara gbóná (olùtọ́jú pàtàkì)
• Àwọn sitrọ́díọ̀mù onígbòòrò fún àwọn ìgbóná ara
• Yẹra fún àwọn ohun tó ń fa ìṣòro

Impetigo:

• Àkóràn bakitéríà ojú ara
• Àwọn ọgbẹ́ tí a fi wúrà ṣe
• Ó lè ran ènìyàn gidigidi
• Asíìdì fusidic ti ara
• Àwọn aporó tí a fi ẹnu pa tí ó bá gbòòrò sí i
• Ìyọkúrò ní ilé-ẹ̀kọ́ títí tí a ó fi tọ́jú rẹ̀

Molluscum Contagiosum:

• Àwọn papules kékeré, tí wọ́n lè pè ní pearly
• Ìmúgbòòrò àárín
• Àkóràn àkóràn (poxvirus)
• Ìdènà ara ẹni (oṣù mẹ́fà sí mẹ́jọdínlógún)
• A ko nilo itọju nigbagbogbo
• Yẹra fún fífọ

Dermatomyositis:

• Àìsàn ìgbóná ara tó ṣọ̀wọ́n tó ń ba awọ ara àti iṣan ara jẹ́
• Ọjọ́ orí tó ga jùlọ láàárín ọdún márùn-ún sí mẹ́wàá; àwọn ọmọbìnrin ní ipa díẹ̀ lórí
Àwọn ẹ̀yà ara awọ ara:
- – Èéfín Heliotrope: àwọ̀ elése àlùkò/ìyẹ́fun tí ó yí ojú òkè padà ± èéfín periorbital
- – Àwọn papules Gottron: àwọn papules erythematous tí a gbé sókè lórí àwọn ìka ọwọ́, ìgbọ̀nwọ́, àti orúnkún
- – àmì V (àyà) àti àmì ìbora (ẹ̀yìn òkè/ejìká)
- - Awọn iyipada ninu awọn iṣan eekanna (awọn capillaries ti o gbooro sii, ti ko tọ si)
Awọn ẹya ara ẹrọ iṣan: Àìlera iṣan tó súnmọ́ (ìṣòro láti gun àtẹ̀gùn, dídìde láti orí àga, fífi irun gún), ìrọ̀rùn iṣan
Ẹya ara ẹrọ miiran: Calcinosis (àwọn ohun tí a fi kalísíọ́mù pamọ́ sí ara/iṣan ara — tí ó wọ́pọ̀ ní ìrísí ọmọdé), àìlera, àìlera
Awọn iwadii: Àyẹ̀wò iṣan ara tó ga, LDH, aldolase; ANA sábà máa ń ní àmì àrùn tó dára; iṣan MRI; EMG; ìwádìí iṣan; ìwádìí capillaroscopy nailfold
⚠️ Àsíá pupa: Láìdàbí àrùn dermatomyositis àgbàlagbà, a kò ní ìsopọ̀ pẹ̀lú àrùn jẹjẹrẹ
Isakoso: Ìtọ́kasí kíákíá nípa àrùn rheumatology fún àwọn ọmọdé; ìwọ̀n gíga corticosteroids ± methotrexate/IVIG; ààbò oòrùn; ìtọ́jú ara

🧠 Àìlera Ẹ̀kọ́

Ìdánwò àti ìrànlọ́wọ́ fún àwọn ìṣòro ẹ̀kọ́

ADHD:

• Àìbìkítà, ìṣiṣẹ́ púpọ̀, àìní ìfaradà
• Àwọn àmì àrùn ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ibi tí a ṣètò
• Ipa lori iṣẹ ṣiṣe
• Àwọn ìtọ́jú ìwà ní àkọ́kọ́
• Oògùn tí ó bá le koko
• Àtìlẹ́yìn ilé-ẹ̀kọ́ ṣe pàtàkì

Àrùn Àrùn Autism Spectrum:

• Awọn iṣoro ibaraẹnisọrọ awujọ
• Àwọn ìwà tó ní ìdíwọ́, tó ń tún ara wọn ṣe
• Àwọn ìmọ̀lára ìmọ̀lára
• Ìdásí ní ìbẹ̀rẹ̀ ṣe pàtàkì
• Ìṣàyẹ̀wò onírúurú ẹ̀ka-ẹ̀kọ́
• Ìrànlọ́wọ́ ìdílé

Dyslexia:

• Iṣoro pẹlu kika, kikọ ọrọ
• Ọgbọ́n déédé
• Awọn iṣoro iṣiṣẹ phonology
• Ìṣàyẹ̀wò ẹ̀kọ́
• Àwọn ọ̀nà ìkọ́ni pàtàkì
• Ìdámọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ ṣe pàtàkì

😴 Sùn nínú àwọn ọmọdé

Awọn ilana oorun ati awọn iṣoro oorun ninu awọn ọmọde

Awọn ibeere oorun deedee:

ori	Orun Lapapọ (wakati)	Oorun Alẹ́	Orunmi lojumọ
Ọmọ tuntun (osu 0-3)	14-17 wakati	8-9 wakati	Orun kukuru pupọ
Ọmọ-ọwọ (osu 4-11)	12-15 wakati	10-12 wakati	Orun oorun 2-3
Ọmọde (ọdun 1-2)	11-14 wakati	10-12 wakati	Orun oorun 1-2
Ile-iwe iṣaaju (ọdun 3-5)	10-13 wakati	10-13 wakati	0-1 orun
Ọjọ ori ile-iwe (ọdun 6-13)	9-11 wakati	9-11 wakati	Kò sí

Awọn iṣoro oorun ti o wọpọ

Àtúnṣe oorun:

• Wọpọ ni oṣu mẹrin, mẹjọ-mẹwa, ati oṣu mejidilogun
• Àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìdàgbàsókè
• Nigbagbogbo fun igba diẹ (ọsẹ 2-6)
• Máa ṣe àṣàrò déédéé
• Yẹra fún ṣíṣẹ̀dá àwọn ìbáṣepọ̀ oorun tuntun

Awọn ẹru oru:

• Ọjọ́-orí ọmọ ọdún 3-8 sábà máa ń jẹ́
• Ó máa ń ṣẹlẹ̀ nínú oorun jíjìn (ìdá mẹ́ta àkọ́kọ́ ti òru)
• Ọmọdé dàbí ẹni tó jí ṣùgbọ́n ó dàrú
• Ko si iranti iṣẹlẹ naa
• Ó sábà máa ń dàgbà ju bó ṣe yẹ lọ
• Rí i dájú pé o wà ní ààbò, má ṣe jí ọmọ rẹ

Apnoea orun:

• Ìmúra, mímí dúró díẹ̀
• Orun ti ko ni isinmi
• Ìsùn ọ̀sán
• Àwọn ìṣòro ìwà
• Nigbagbogbo nitori awọn tonsils/adenoids ti o tobi
• Ó lè nílò ìtọ́kasí ENT

Ìmọ̀ràn Ìmọ́tótó Orun

• Ìlànà oorun tí ó dúró déédéé
• Àkókò oorun àti jíjí déédéé
• Àyíká oorun tó rọrùn (tútù, dúdú, àti dídákẹ́jẹ́ẹ́)
• Yẹra fún àwọn ìbòjú ìbòjú wákàtí kan kí o tó sùn
• Kò ní caffeine nínú àwọn ọmọdé
• Ìdánrawò ara déédéé (ṣùgbọ́n kìí ṣe ní àkókò oorun)
• Yẹra fún oúnjẹ ńlá kí o tó sùn
• Lo yàrá ìsùn fún oorun nìkan

💊 Àwọn Ọ̀nà Ìṣègùn Láti Sùn

🌙 Melatonin — Ìgbà tí a gbọ́dọ̀ fún ni ní oògùn:

Awọn itọkasi:

• Àìlera oorun nínú àìsàn autism, ADHD, àwọn àrùn ìdàgbàsókè ọpọlọ
• Ìdádúró ìlù àyíká ayé
• Nígbà míìrán, oorun àìsùn líle koko fún ìgbà díẹ̀ lẹ́yìn tí àwọn ọgbọ́n ìhùwàsí bá kùnà

Ọjọ́-orí: Lọ́pọ̀ ìgbà > ọdún 2–3

Abere:

ori	Ibẹrẹ iwọn lilo	Max
2-5 ọdun	1 miligiramu nocte	3 miligiramu
6-12 ọdun	1–2 miligiramu nocte	5 miligiramu
≥12 ọdun	2–3 miligiramu nocte	10 miligiramu

• Slenyto (melatonin ti a tu silẹ fun igba pipẹ): iwe-aṣẹ fun awọn ọmọde ọdun 2-18 pẹlu ASD tabi aisan Smith-Magenis
• ciradin (àtúnṣe-ìtújáde): ìwé àṣẹ fún àwọn àgbàlagbà; tí a lò láìsí àmì nínú àwọn ọmọdé
• Ibẹrẹ deede: Nípasẹ̀ onímọ̀ nípa ìtọ́jú ọmọdé (oníṣègùn ọmọdé, CAMHS, ìmọ̀ nípa ọpọlọ ọmọdé) tàbí lábẹ́ àdéhùn ìtọ́jú tí a pín
• Ìrísí àwọn ìpalára díẹ̀; ó lè fa oorun òwúrọ̀ ní ìwọ̀n tí ó pọ̀ sí i.
• Ko ṣe iṣeduro gẹ́gẹ́ bí ìtọ́jú àkọ́kọ́ fún àìsùn ìgbà ọmọdé tí ó wọ́pọ̀ láìsí àrùn ìdàgbàsókè ọpọlọ tí ó wà lábẹ́ rẹ̀

⚠️ Promethazine (Phenergan) — Lo pẹlu iṣọra:

A maa n lo o ni igba kukuru fun idamu oorun nigba miiran.

Ọjọ-ori: > ọdun 2 nikan (Ikilọ MHRA labẹ 2)

Abere:

ori	iwọn
2-5 ọdun	5–15 miligiramu nocte
6-12 ọdun	10–20 miligiramu nocte
>12 ọdun	20–25 miligiramu nocte

awọn akọsilẹ:

• Egbòogi ìtúpalẹ̀ egbòogi
• Awọn iṣẹ kukuru nikan (awọn alẹ diẹ)
• A ko gba oogun labẹ ọdun meji — ewu ibanujẹ atẹgun ati iku lojiji (Ikilọ MHRA)
• A ko fun ni iwe-aṣẹ bi oogun hypnotic ninu awọn ọmọde
• Ewu ti ayọnilẹnu ti o jọra (pàápàá jùlọ nínú àwọn ọmọdé) — lè mú kí oorun túbọ̀ burú sí i
• Yẹra fún àwọn ọmọdé tí wọ́n ní àrùn wárápá, àrùn ẹ̀dọ̀, tàbí àwọn tí wọ́n ń lo àwọn oògùn ìdààmú ọkàn mìíràn fún CNS.

🌿 Piriton (Chlorphenamine) — Nígbà míìrán tí a ń lò ó:

Nígbà míìrán, a máa ń lò ó ṣùgbọ́n ó kéré sí ìtura tó ń mú kí ara tù ú ju promethazine lọ.

Abere:

ori	iwọn
1-5 ọdun	1 miligiramu nocte
6-12 ọdun	2 miligiramu nocte
>12 ọdun	4 miligiramu nocte

Púpọ̀ jùlọ: Lọ́pọ̀ ìgbà, ìwọ̀n alẹ́ kan ṣoṣo ni a sábà máa ń lò

awọn akọsilẹ:

• Ẹ̀rí oorun kò lágbára
• Àìsàn antihistamine pàtàkì
• A ko fihan fun awọn iṣoro oorun ni lọtọ — ìfọ́mọ́ra jẹ́ àbájáde ẹ̀gbẹ́, kìí ṣe àmì tí a fọwọ́ sí
• Lilo ti o yẹ: Tí oorun bá dí lọ́wọ́ nítorí àléjì, ìgbóná ara, tàbí ìfọ́ ara
• A ko ṣeduro fun awọn ọmọde labẹ ọdun kan
• Ìfẹ́ ọkàn tó yàtọ̀ síra le waye, paapaa ninu awọn ọmọde kekere
• Kò mú kí oorun sunwọn sí i; ìfaradà sí ìtura ara máa ń yára pọ̀ sí i.

💜 Hydroxyzine — Lilo Pataki:

Iwọn lilo:

• 0.5 miligiramu/kg nocte

awọn akọsilẹ:

• Lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan ni a máa ń lò ní àwọn ilé ìwòsàn ìdàgbàsókè ọpọlọ paeds
• Egbòogi-ìfàmọ́ra pẹ̀lú àwọn ohun-ìní ìdààmú àti ìtútù
• Ó lè wúlò fún àwọn ọmọdé tí wọ́n ní ìṣòro oorun tí ó ní í ṣe pẹ̀lú àníyàn pẹ̀lú àwọn àrùn ìdàgbàsókè ọpọlọ
• Kì í ṣe ìtọ́jú àkọ́kọ́ — tí àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ rẹ̀
• Išọra: Ewu gigun QT; yẹra fun awọn ọmọde ti o ni awọn aisan ọkan tabi awọn oogun miiran ti o gun QT

💧 Ìtọ̀ — Ìtọ̀ àti Àìsàn Alẹ́

UTI ninu Awọn Ọmọbinrin vs Awọn Ọmọkunrin▼

👧 UTI nínú àwọn ọmọbìnrin:

• Ó wọ́pọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ ju ninu awọn ọmọkunrin lọ nitori urethra kukuru ati isunmọtosi si awọn flora perianal
• Àkóràn tó ń pọ̀ sí i pẹ̀lú àwọn ohun ọ̀gbìn inú — E. coli jẹ́ nǹkan bíi ~80%
• Àwọn ohun tó lè fa ewu: ìgbẹ́ gbuuru, ìfọ́ omi láìṣiṣẹ́, wíwẹ̀ afẹ́fẹ́, ọ̀nà ìfọwọ́sọ
• Àwọn ọmọbìnrin àgbàlagbà: ìfọ́síwíà, ìgbagbogbo, ìkánjú, ìrora tó pọ̀jù
• Lábẹ́ ọmọ ọdún mẹ́ta: ó lè hàn láìsí pàtó (ibà, ìgbẹ́, oúnjẹ tí kò dára, ìbínú)
• Àìsàn UTI àpọ́n nínú ọmọbìnrin tí ó ju ọdún mẹ́ta lọ pẹ̀lú USS déédéé: tọ́jú àti kíyèsí; ìwádìí síwájú sí i nìkan tí ó bá tún ń ṣẹlẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
• Eyikeyi UTI ninu ọmọbirin ti ko ju ọdun mẹta lọ: tọ́ka sí àwọn kíndìnrín USS àti àpòòtọ́

👦 UTI nínú àwọn ọmọkùnrin:

• Kò wọ́pọ̀ ju ti àwọn ọmọbìnrin lọ (ní pàtàkì lẹ́yìn ọmọ ọwọ́), ó ṣeé ṣe kí ó fi àìlera ìṣẹ̀dá hàn
• Eyikeyi UTI ninu ọmọkunrin nilo iwadii
• Ronú nípa: ìfàjẹ̀sínsí vesicoureteric reflux (VUR), àwọn ìfàjẹ̀sínsí ìtọ̀sí ẹ̀yìn, kíndìnrín duplex, phimosis
• Lábẹ́ oṣù mẹ́ta: ìwọ̀sí kíákíá ní ọjọ́ kan náà láìka ipò ìtọ́jú sí
• Àwọn ọmọ tí kò tíì pé ọdún 1: tọ́ka sí i fún USS ± MCUG kíndìnrín
• Àwọn ohun alààyè tó wọ́pọ̀: E. coli; àwọn ohun alààyè tó ṣàjèjì tàbí tó ń tún ara wọn ṣe àfihàn àìlera ìṣẹ̀dá
• Ìkọlà dín ewu UTI kù ní àwọn ọmọkùnrin gidigidi

UTI Kanṣoṣo — Ìṣàkóso▼

Gbigba ito (ṣaaju ki a to bẹrẹ awọn oogun aporo):

• Nu ìtọ̀ tó wà láàárín ìṣàn omi (ó dára jù bẹ́ẹ̀ lọ) - ti o gbẹkẹle julọ fun aṣa
• Àwọn ìdọ̀tí ìtọ̀ — a lè gbà á tí kò bá ṣeé ṣe láti mú ìdọ̀tí mọ́; a lè ṣe é kíákíá.
• Yẹra fún àwọn àpẹẹrẹ àpò fún àṣà — oṣuwọn rere eke ga pupọ nitori ibajẹ
• Àpẹẹrẹ catheter: tí ó bá ṣe pàtàkì tí ọmọ náà kò sì lè pèsè àpò tí ó mọ́ tónítóní
• Fi ránṣẹ́ fún microscopy, àṣà àti ìmọ̀lára (MC&S)
• Ìdìpọ̀: nitrites + leucocytes = ó ṣeé ṣe kí UTI wà; nitrites nìkan tàbí leucocytes nìkan = ó jẹ́ aláìlágbára

Ìtọ́jú Egbòogi-abẹ́rẹ́ (tẹ̀lé àwọn ìlànà agbègbè):

• Àwọn àṣàyàn ọ̀rọ̀ ẹnu àkọ́kọ́: Trimethoprim tabi Nitrofurantoin (ṣayẹwo awọn ilana ifamọra agbegbe ati awọn idiwọ)
• Nitrofurantoin: yẹra fún tí a bá fura sí àkóràn eGFR tí ó lọ sílẹ̀ tàbí tí ó wà nínú ara (kò ṣiṣẹ́ fún pyelonephritis)
• Àrùn UTI/Cystitis tó kéré síi: Àwọn aporó abẹ́rẹ́ tí a fi ẹnu mu fún ọjọ́ mẹ́ta sí méje
• Àrùn UTI/pyelonephritis òkè (ibà, ìrora ìdí, ìrúnú ara): ọjọ́ 7–10; co-amoxiclav tàbí cefalexin tí a fi ẹnu mu, tàbí IV tí kò bá dáa
• Lábẹ́ oṣù mẹ́ta: Àwọn egbòogi ìpara-abẹ́rẹ́ IV + lílo ní ọjọ́ kan náà
• Ṣe àtúnyẹ̀wò àbájáde MC&S kí o sì ṣe àtúnṣe tí ó bá yẹ

Ìtọ́sọ́nà Tó Dára Lórí Àwòrán Lẹ́yìn Àìsàn UTI Àkọ́kọ́:

Child	USS Kíndìnrín/àpòòtọ́	Ṣíṣàyẹ̀wò DMSA	MCUG
Labẹ osu 6	Bẹ́ẹ̀ni (láàrín ọ̀sẹ̀ mẹ́fà)	Oṣù mẹ́rin sí mẹ́fà lẹ́yìn ìtọ́jú UTI tí ó bá jẹ́ pé USS kò bá dára	Tí USS tàbí DMSA kò bá dára tó
Oṣù mẹ́fà – ọdún mẹ́ta, ó dáadáá	Ko si deede USS	Rara	Rara
Oṣù mẹ́fà – ọdún mẹ́ta, tí kò wọ́pọ̀ tàbí tí ó tún ń ṣẹlẹ̀	Bẹ́ẹ̀ni (nígbà àìsàn líle koko)	Bẹẹni	ro
Ní ọdún mẹ́ta, ó dáhùn dáadáa	Ko si deede USS	Rara	Rara
Láàárín ọdún mẹ́ta, tí kò báramu tàbí tí ó ń tún ara rẹ̀ ṣe	Bẹ́ẹ̀ni (láàrín ọ̀sẹ̀ mẹ́fà)	Bẹ́ẹ̀ni (tí ó bá ń ṣẹlẹ̀)	Rárá (àyàfi tí USS/DMSA kò bá dára)

UTI Àìtọ́: ohun alààyè tí kò wọ́pọ̀, ìdáhùn tí kò dára láàrín wákàtí mẹ́rìndínlógójì, septicemia, creatinine tí ó ga, ikùn tàbí àpòòtọ

UTI loorekoore - Igba wo ni o yẹ ki a ṣe iwadii siwaju sii▼

Ìtumọ̀ UTI Lẹ́ẹ̀kan síi:

• ≥2 ìṣẹ̀lẹ̀ ti UTI oke (pyelonephritis)
• ≥3 ìṣẹ̀lẹ̀ ti UTI ìsàlẹ̀ (cystitis)
• UTI oke 1 + ≥1 UTI isalẹ

Iwadi:

• Àrùn USS: Ṣe ayẹwo iwọn kidinrin, àpá, àìlera eto, àti àpò ìtọ̀
• Àyẹ̀wò DMSA (dimercaptosuccinic acid): Ìwọ̀n wúrà fún wíwá àpá kíndìnrín; a ṣe é ní oṣù 4-6 lẹ́yìn UTI tó le koko.
• MCUG (micturating cystourethrogram): Ó ń ṣàwárí ìfàjẹ̀sínsí vesicoureteric (VUR) àti àwọn ìṣòro àpòòtọ/ìṣàn ara - ronú nípa bóyá USS tàbí DMSA kò dára.
• MAG3 renogram: ṣe ayẹwo iṣẹ kidirin oriṣiriṣi ati isunmi ti o ba fura si idinamọ
• Ṣe àyẹ̀wò BP, amuaradagba ìtọ̀, iṣẹ́ kíndìnrín (eGFR/creatinine)

Ìṣàkóso UTI Lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan:

• Ṣe ìtọ́jú ìṣẹ̀lẹ̀ àìlera bí a ṣe sọ lókè yìí
• Ilana egboogi-egbogi: Ronu nipa trimethoprim 2mg/kg lẹẹkan lojojumọ ni alẹ (tabi nitrofurantoin) ninu awọn ọmọde ti o ni awọn UTI ti o nwaye nigbagbogbo, paapaa ti VUR ba wa
• Koju awon okunfa ewu ti a le se iyipada: inu rirun, omi ti ko dara, mimu omi, imototo
• Ìdánrawò àpòòtọ́ tí ó bá ń yọ ìfọ́ kúrò dáadáa
• Tọ́ka sí nephrology ọmọdé tàbí urology tí: àìpéye ìṣètò, àpá kíndìnrín tó ṣe pàtàkì, ìdáhùn tí kò dára sí ìtọ́jú, VUR tó ga jùlọ
• Àtẹ̀lé ìgbà pípẹ́: ṣe àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ àti iṣẹ́ kíndìnrín lọ́dọọdún nínú àwọn ọmọdé tí wọ́n ní àpá kíndìnrín

Enuresis oru (Bedwetting)▼

Àkọ́bẹ̀rẹ̀ àti Ìwàláàyè:

• Enuresis alẹ́ àkọ́kọ́: Ọmọdé kò tíì ní ìgbẹẹ́ ní alẹ́ rí
• Ìbẹ̀rẹ̀ (ìbẹ̀rẹ̀) enuresis: Ọmọ náà gbẹ fún oṣù mẹ́fà ju oṣù lọ lẹ́yìn náà ó tún padà sí i — ronú nípa wahala, UTI, àtọ̀gbẹ/insipidus, ìgbẹ́ gbuuru, àti ààbò
• Ìwàláàyè: nǹkan bí 15% ní ọmọ ọdún 5, ~5% ní ọmọ ọdún 10, ~1% ní ọmọ ọdún 15; ìyípadà láìròtẹ́lẹ̀ wọ́pọ̀
• Ó wọ́pọ̀ láti má ṣe ní ìgbà gbígbẹ ní alẹ́ títí di ọmọ ọdún márùn-ún — má ṣe ṣe ìwádìí tàbí tọ́jú rẹ̀ kí ọjọ́ orí yìí tó dé.
• Apá ìpìlẹ̀ tó lágbára: tí àwọn òbí méjèèjì bá ní enuresis, ọmọ náà ní 77%

Ìdánwò — Yẹra fún àwọn okùnfà kejì:

• Ìtọ́ ìtọ̀: Yato si UTI, glycosuria (àtọgbẹ mellitus)
• àìrígbẹyà: Olùrànlọ́wọ́ tí ó wọ́pọ̀ gan-an — gbogbo rectum máa ń fún àpòòtọ́ ní ìfúnpọ̀
• Beere nipa awọn aami aisan ọsan (igbagbogbo, iyara, omi ọsan - daba pe àpòòtọ ti n ṣiṣẹ pupọju)
• Àpẹẹrẹ lílo omi àti irú ohun mímu
• Dídára oorun (ìmú oorun, ìfọ́ oorun)
• Ìtàn ìdílé; àwọn ohun tó ń fa ìdààmú ọkàn; ipò ilé ìwé/ilé
• Ìwé àkọsílẹ̀ ìtọ̀ àpòòtọ́ fún ọ̀sẹ̀ méjì sí mẹ́rin (wúlò láti ṣe àyẹ̀wò ìwọ̀n àti ìgbà tí a ń lò ó)

Ìṣàkóso — Ọ̀nà Ìgbésẹ̀-nípasẹ̀:

Igbese 1 — Awọn Igbese Gbogbogbo (gbogbo awọn ọmọde):
- • Jíjẹ omi tó tó ní ọ̀sán (1–1.4L/ọjọ́ fún àwọn ọmọdé tí wọ́n wà ní ilé-ẹ̀kọ́); yẹra fún ohun mímu oníyọ̀ àti caffeine
- • Ṣíṣàn omi déédéé ní ọ̀sán ní gbogbo wákàtí 2–3; ṣíṣàn omi ṣáájú ibùsùn
- • Toju ìgbẹ́ gbuuru ti o ba wa nibẹ
- • Kò gbọdọ̀ gbé ọmọ sókè (gbígbé ọmọ lọ sí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ní alẹ́) gẹ́gẹ́ bí ọgbọ́n ìgbà pípẹ́ — kò ran ọmọ lọ́wọ́ láti kọ́ bí a ṣe ń jí
- • Àwọn ètò èrè rere (àtẹ ìràwọ̀ fún àwọn ìwà tí a gbà, KÌ Í ṢE fún àwọn òru gbígbẹ)
- • Dín àníyàn òbí/ọmọ kù — ìdánilójú pé èyí wọ́pọ̀ àti pé ó sábà máa ń yanjú
Igbesẹ 2 — Itaniji Enuresis (itọju ti nṣiṣe lọwọ laini akọkọ, ju ọdun 5 lọ):
- • Ìtọ́jú tó gbéṣẹ́ jùlọ fún ìgbà pípẹ́ — ó máa ń gbẹ ní ~60–70% pẹ̀lú ìdáhùn tó dúró pẹ́
- • Ó nílò ọmọ àti ìdílé tó ní ìtara
- • Ó yẹ kí a lò ó fún o kere ju oṣù mẹ́ta tàbí títí di ọjọ́ mẹ́rìnlá tí a fi ń gbẹ lẹ́sẹẹsẹ
- • Ó wà nípasẹ̀ àwọn iṣẹ́ ìdènà ìdènà ìgbẹ́
Igbesẹ 3 — Desmopressin (fun igba diẹ tabi nigbati itaniji ko ba yẹ):
- • ADH oníṣẹ́dá — dín ìṣẹ̀dá ìtọ̀ kù ní alẹ́
- • Tabulẹti ẹnu: 0.2mg ni akoko oorun; o le pọ si 0.4mg ti o ba jẹ idahun diẹ.
- • Yolt sublingual (DDAVP Yolt): 120–240 maikirogiramu nigba oorun
- • Pàápàá jùlọ fún oorun sísùn, àgọ́ ìjọ́sìn, àti àwọn ipò ìgbà kúkúrú
- • Idinamọ omi nilo: dín omi ara kù láti wákàtí kan ṣáájú sí wákàtí mẹ́jọ lẹ́yìn ìwọ̀n lílò — ewu hyponatraemia tí kò bá tẹ̀lé e
- • Dáwọ́ dúró nígbà tí o bá ń ní àrùn ìgbẹ́ gbuuru/ìgbẹ́ gbuuru (eewu hyponatraemia)
- • Ṣe àtúnyẹ̀wò lẹ́yìn oṣù mẹ́ta; gbé àyẹ̀wò ìtọ́jú yẹ̀ wò
Igbesẹ 4 — Ipapọ tabi Itọkasi Onimọ-jinlẹ:
- • Itaniji + desmopressin fun awọn ọran ti ko ni agbara
- • Tọ́ka sí iṣẹ́ ìdènà ìgbẹ́, ilé ìwòsàn enuresis ọmọdé, tàbí CAMHS tí ó bá jẹ́ pé: enuresis kejì, àwọn àmì àrùn ọ̀sán, ipa ọpọlọ, tàbí àìṣe àṣeyọrí àwọn ìwọ̀n tí a mẹ́nu kàn lókè yìí
- • A le fi oxybutynin kun ti a ba rii pe eroja apo ito ti n ṣiṣẹ pupọ ju

🚩 Ìgbà Tí Ó Yẹ Kí A Tọ́ka síi/Ṣe Ìwádìí Síwájú Síi:

• Enuresis keji laisi idi ti o han gbangba
• Rírọ̀ ní ọ̀sán pẹ̀lú enuresis alẹ́
• Ìtọ̀ ìtọ̀ tó dára (UTI, glycosuria)
• Àrùn àtọ̀gbẹ tàbí àìsísípídì tí a fura sí
• Àwọn àmì àrùn ọpọlọ tàbí àmì àrùn
• Ààbò àwọn àníyàn
• Àìdáhùn sí àwọn ìtọ́jú méjì tó péye

🚨 Àwọn Ìtọ́kasí ní Ọjọ́ Kan náà

Nígbà tí a bá fẹ́ ṣe ìtọ́kasí kíákíá fún àwọn ọmọdé

Ọkọ alaisan 999 lẹsẹkẹsẹ:

• Afẹ́fẹ́ inú, èémí, àti ìṣàn ẹ̀jẹ̀ tí kò báradé
• Ìpele ìmòye tí ó dínkù
• Ipo warapa
• A fura si meningitis/septicemia
• Anafilasisi
• Gbígbẹ/ìpayà líle koko
• Ìbànújẹ́ ńlá

Ìtọ́kasí Ilé Ìwòsàn ní Ọjọ́ Kan náà

atẹgun:

• Ikọ-fèé/ìmí ẹ̀fọ́ líle
• Stridor ní ìsinmi
• Ìṣòro èémí tó ṣe pàtàkì
• Ìwọ̀n atẹ́gùn tó péye <92%
• Àìsàn ẹ̀dọ̀fóró tí a fura sí pẹ̀lú àwọn ìṣòro tó lè ṣẹlẹ̀

Ifun inu:

• Ìgbẹ́ tí ó ní àbàwọ́n ìbílẹ̀
• Àwọn àmì ìdènà ìfun
• A fura si intussusception
• Gbígbẹ omi gidigidi
• Ikùn líle

Ẹkọ-ara:

• Ìmúgbà àkọ́kọ́
• Àkókò pípẹ́ lẹ́yìn-ictal
• Àwọn àmì ti titẹ inu ọpọlọ ti o ga
• Àìlera ọpọlọ tó le koko
• Ìpalára tí a fura sí kìí ṣe àìròtẹ́lẹ̀

Miiran:

• Àìsàn ketoacidosis tó jẹ́ àrùn àtọ̀gbẹ tí a fura sí
• Ìyípo àwọn kókó ara
• Wíwú oríkèé ara tó le koko
• Àìsàn burúkú tí a fura sí
• Ààbò àwọn àníyàn

Alaye Ifiranṣẹ

Àwọn Ìwífún Pàtàkì Láti Fi Sílẹ̀:

• Orúkọ ọmọ náà, ọjọ́ ìbí, àdírẹ́sì rẹ̀, nọ́mbà NHS
• Àwọn àlàyé ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú òbí/olùtọ́jú
• Ṣíṣe àròyé àti àkókò tí a ó fi gbé ẹ̀sùn kalẹ̀
• Ìtàn àti àwọn àbájáde ìwádìí tó yẹ
• Àwọn àmì pàtàkì àti àkíyèsí
• Ìtọ́jú èyíkéyìí tí a bá fúnni
• Ìdí fún ìtọ́kasí àti ìkánjúkánjú
• Àwọn àlàyé ìbánisọ̀rọ̀ rẹ

🛡️ Ààbò

Mímọ ìlòkulò, òye àwọn ìlànà, àti dídáàbòbò àwọn ọmọdé tí ó ní ewu

Ẹ jọ̀wọ́ ẹ kíyèsí: Ojú-ìwé ayélujára Bradford VTS kan wà tí a yà sọ́tọ̀ fún Ìpamọ́ Ọmọdé. Apá yìí jẹ́ àkópọ̀ kékeré ti àwọn kókó pàtàkì fún ìtọ́kasí kíákíá.

🚩 Àwọn Àmì Pupa Nípa Ìlòkulò Nípa Ti Ara:

• Ìdádúró nígbà tí a bá ń wá ìtọ́jú ìṣègùn
• Ìtàn kò bá àwọn ìpalára mu
• Wíwá sílé lẹ́ẹ̀kan síi pẹ̀lú àwọn ìpalára
• Àpẹẹrẹ àìdára ti àwọn ìpalára
• Àwọn ìpalára nínú àwọn ọmọdé tí kì í gbé kiri
• Ìpalara ní àwọn agbègbè ààbò
• Àwọn àmì ìdìmú, àwọn àmì ìjẹ
• Ó ń jóná pẹ̀lú ààlà tí ó ṣe kedere
• Àwọn egungun tó ṣẹ́ ní ọmọ tí kì í gbé kiri

⚠️ Àwọn Ohun Tó Lè Fa Ewu:

Àwọn okùnfà òbí:

• Lilo awọn ohun elo oloro
• Àwọn ìṣòro ìlera ọpọlọ
• Ìwà ipá nínú ilé
• ̇ìyaraẹniṣọ́tọ̀ nípa ìbáraẹniṣepọ̀
• Àwọn òbí ọ̀dọ́
• Ìtàn ìlòkulò

Àwọn okùnfà ọmọdé:

• Alaabo
• Àìsàn onígbà pípẹ́
• Ìbí tí kò tíì pé
• Ìwà tó le koko

📝 Iṣẹ́ tó yẹ kí a ṣe:

Tí ó bá kan ẹ́:

1. Jíròrò pẹ̀lú olùdarí ààbò
2. Kan si awọn iṣẹ ọmọde
3. Iwe ohun gbogbo
4. Tẹ̀lé àwọn ìlànà ìbílẹ̀
5. Ronú nípa ààbò lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀

Awọn ibeere iwe aṣẹ:

• Ọjọ́, àkókò, ibi tí a wà
• Ta ló wà níbẹ̀
• Àpèjúwe àfojúsùn nípa àwọn ìpalára
• Àwọn gbólóhùn pàtó (ọmọ àti òbí)
• Àwọn àkíyèsí àti àníyàn rẹ
• Àwọn ìgbésẹ̀ tí a gbé

Àwọn Àmì Ìmọ̀lára/Ìwà

Ìwà Ọmọdé:

• Ìṣọ́ra dídì
• Ìgbọràn tàbí ìfìyàjẹni tó pọ̀ jù
• Ìfàsẹ́yìn ìdàgbàsókè
• Àwọn ìwà ìpalára ara ẹni
• Ìwà ìbálòpọ̀ (kò yẹ fún ọjọ́ orí)
• Ìbẹ̀rù lílọ sílé

Ibaṣepọ Obi-Ọmọ:

• Ìbáṣepọ̀ tí kò tọ́ pẹ̀lú ọmọ àti òbí
• Àwọn òbí ní àníyàn nípa ara wọn jù
• Àìní àníyàn fún ìbànújẹ́ ọmọdé
• Dídá ọmọ náà lẹ́bi
• Àwọn ìfojúsùn tí kò ṣeé ṣe

Rántí: Iṣẹ́ rẹ ni láti mọ àwọn àníyàn àti láti tọ́ka sí wọn dáadáa. A kò retí pé kí o ṣe ìwádìí tàbí kí o fi ẹ̀rí hàn pé o ní ìlòkulò. Tí o bá ní iyèméjì, wá ìmọ̀ràn lọ́dọ̀ olórí ààbò rẹ tàbí àwọn ọmọ. Ààbò ọmọ náà ṣe pàtàkì jùlọ.

🎯 Rántí: O ní èyí!

Àwọn dókítà ọmọdé lè nímọ̀lára pé wọ́n ń ṣòro fún ọ, ṣùgbọ́n pẹ̀lú ìṣàyẹ̀wò onípele (ABC + RED BURT), ìtọ́jú ààbò tó dára, àti gbígbẹ́kẹ̀lé ìmọ̀lára òbí, ìwọ yóò ṣe àwọn ìpinnu tó tọ́. Tí o bá ní iyèméjì, wá ìmọ̀ràn - ìyẹn ni ẹgbẹ́ dókítà ọmọdé wà níbẹ̀ fún!

☕ Nísinsìnyí, lọ fi kọfí tí ó yẹ fún ara rẹ san án lẹ́san